مزایای مصرف کود فسفر در گیاهان

گیاهان به منظور رشد و نمو و تکمیل چرخه زندگی خود به عناصر متعددی نیاز دارند یکی از این عناصر، فسفر می باشد. فسفر با دارا بودن ترکیبات آلی نقش عمده ای در تولید فتوسنتز، ذخیره و انتقال انرژی، رشد رویشی و زودرسی گیاه، جوانه زنی بذر، تحریک رشد ریشه و تشکیل گل و میوه به همراه دارد. معمولا در خاک های فقیر و یا در خاک هایی با رطوبت بالا مقدار عناصر موردنیاز گیاه جهت رشد سریع به صورت محدود می باشد. تامین عناصر مغذی گیاه به ویژه در مراحل اولیه رشد به منظور افزایش عملکرد و کیفیت نهایی محصول از اهمیت ویژه ای برخوردار است

اهمیت کود فسفر در گیاهان

  • استحکام ساقه و شاخه ها
  • تقویت رشد ریشه
  • بهبود گلدهی و تشکیل دانه
  • زودرسی گیاه
  • افزایش مقاومت گیاه در برابر آفات و بیماری ها
  • افزایش استحکام گیاه در برابر تنش های محیطی
  • بهبود کمی و کیفی محصول
  • افزایش پایداری و استحکام نشاء در خاک
  • ماندگاری بیشتر میوه

علائم کمبود فسفر در گیاهان

فسفر یکی از عناصر مورد نیاز گیاه محسوب می گردد. به گونه ای که کمبود آن سبب کاهش رشد رویشی اندام های هوایی و عدم تشکیل گل و میوه می گردد. علائم اولیه کمبود فسفر در گیاهان به صورت تجمع مواد قندی بر روی برگ های مسن و ساقه ها ظاهر می گردد که منجر به ایجاد لکه های سبز یا آبی تیره مایل به ارغوانی بر روی سطح گیاه می گردد. به تدریج این لکه ها گسترش پیدا کرده و کلیه بافت جوان گیاه را در بر می گیرد. در اثر کمبود این عنصر برگ ها کوچک و برنزه با حاشیه سوخته درمی آیند. باریک شدن شاخه ها و سرشاخه ها، ضعیف شدن جوانه های انتهایی، عدم تولید ساقه های جانبی و افزایش رشد طولی گیاه از علائم کمبود فسفر در گیاه می باشد. کمبود این عنصر در مراحل انتهایی رشد گیاه سبب نرم و ترش شدن بافت میوه و در نهایت کاهش خاصیت انبارمانی را به همراه دارد.

جذب فسفر توسط گیاهان

گیاهان عناصر موردنیاز خود را از طریق محلول خاک جذب می کنند. فسفر محلول در خاک با ترکیبات آهن، آلومینیوم و رس واکنش نشان می دهد. از این رو جذب فسفر در برخی از خاک ها بسیار با مشکل انجام می گیرد. عنصر فسفر یکی از عناصر نامحلول و کم تحرک شناخته می شود و از قابلیت حل شدگی پایینی برخوردار است و تنها مقدار کمی از آن توسط خاک جذب می گردد. بر این اساس به منظور جذب بهتر فسفر توسط گیاه می توان از کودهای هیومیک و گوگرد نیز بهره جست. استفاده از کودهای هیومیک و گوگرد به همراه کودهای فسفاته گرانول منجر به حلالیت و جذب سریع فسفر در گیاه می گردد.

عوامل موثر در دسترسی به فسفر در خاک

– PH خاک: بیشترین قابلیت دسترسی به فسفر در محدوده PH بین 6 تا 7 اتفاق می افتد. در این راستا به جهت تغییر PH خاک و رساندن آن به حد مطلوب،در خاک های اسیدی می توان از آهک و در خاک های قلیایی از گوگرد استفاده نمود.

– دمای خاک: دما نسبت مستقیمی در دسترسی گیاه به فسفر دارد. هرچه دمای خاک و میزان تهویه پایین تر باشد جذب فسفر توسط گیاه با تاخیر صورت می گیرد. از این رو هرچه دمای خاک بالاتر باشد میزان تثبیت فسفر نیز افزایش می یابد.

– نوع خاک: میزان تثبیت و نگهداری فسفر در خاک های لومی رسی نسبت به خاک های شنی با بافت درشت به مراتب بیشتر می باشد.

مهم ترین عوامل تاثیر گذار در کاهش میزان فسفر در گیاه

عوامل متعددی بر میزان فسفر در گیاه تاثیر می گذارند. همواره کشت مداوم محصول منجر به برداشت میزان قابل توجهی از فسفر در خاک می گردد. این امر اهمیت استفاده از کودهای ریز مغذی را به جهت تامین منابع موردنیاز گیاه برای تکمیل رشد و نمو دو چندان می نماید. از دیگر عواملی که موجب از بین رفتن فسفر می گردد فرسایش خاک می باشد. فرسایش خاک اغلب در زمین های شیب دار رخ می دهد از این رو بهتر است در این زمین ها اقدام به کاشت باغستان هایی از قبیل زیتون، انار، زرشک و … نمایید. کاشت این درختان از فرسایش خاک و شسته شدن کودهای فسفاته گرانول جلوگیری می نماید.

معایب استفاده بیش از حد فسفر در گیاهان

استفاده بیش از حد از کودهای فسفره موجب اختلال در جذب عناصری نظیر آهن، روی و منگنز می گردد. علاوه بر این مصرف بیش از حد از عناصر مغذی سبب سرخشکیدگی، ریزبرگی، کاهش کیفیت و بروز سمیت در گیاه می گردد. مصرف بی رویه از کودهای فسفره موجب آلوده شدن آب های سطحی شده و خسارت های جبران ناپذیری به محیط زیست وارد می نماید.

بهترین زمان مصرف کودهای فسفاته گرانوله

استفاده از این کود برای خاک هایی که کمبود فسفر دارند، بسیار توصیه می گردد. مناسبترین زمان برای استفاده از این کود همزمان با رشد رویشی جهت رشد و توسعه ریشه گیاه و همچنین قبل از گلدهی و در هنگام تشکیل میوه می باشد. اضافه نمودن کودهای فسفره قبل از کاشت نیز موجب افزایش راندمان و دسترسی بالای گیاه به مواد مغذی می گردد. برای این منظور کافیست کودهای فسفاته گرانول را به صورت دستپاش و یا بذرپاش و یا توسط دستگاه ردیفکار استفاده نمائید.

کودهای فسفاته گرانوله به دو صورت مورد استفاده قرار می گیرند. کودهای فسفاته PK سپتا، فسفیکل، NPK 10.52.10 و NPK 20.20.20 به صورت محلول پاشی هوایی و پس از 25 الی 40 روز بعد از کشت مورد استفاده قرار می گیرند. اما کودهای فسفاته دی آمینیوم فسفات، سوپر فسفات تریپل و سوپر فسفات ساده به صورت زمینی و همراه خاک استفاده می شود. مقدار کود مصرفی برای گیاه به روش کوددهی، بافت و ترکیبات خاک بستگی دارد.

به منظور تاثیر گذاری بیشتر کودهای فسفره، از کودهای فسفر گرانوله همزمان با کشت محصول در زراعت استفاده می شود. در زراعت شالی 10 روز بعد از نشاء عمل کوددهی انجام می گیرد.

سوالات متداول
  • گیاهان چه مقدار فسفر نیاز دارند؟

    • میزان موردنیاز فسفر در باغات هکتاری 200 کیلو به صورت چالکود می باشد. میزان موردنیاز فسفر در محصولات زراعی 50 تا 100 کیلو در هکتار است.

  • گیاهان در چه زمانی به فسفر نیاز بیشتری دارند؟

    • گیاه در مراحل اولیه رشد نیاز زیادی به فسفر دارد. به گونه ای که کمبود آن در این مرحله منجر به کاهش در رشد، عملکرد و کیفیت محصول می گردد.

  • چه عواملی باعث کاهش میزان فسفر در خاک می گردد؟

    • فرسایش خاک
    • کاشت مداوم یک محصول
    • رطوبت بالا
    • دمای پایین خاک
    • پی اچ بالای خاک
    • فشرده شدن خاک و تراکم بیش از حد خاک در اطراف محصول (که در اثر نرم شدن و سله بستن خاک اتفاق می افتد)

محصولات مرتبط با مقاله

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *