نقش کود پتاسیم در کشاورزی

اثرگذاری کود پتاسیم در محصولات

کودهای پتاس یکی از مهم‌ترین منابع تأمین عنصر پتاسیم در گیاهان محسوب می شود. عنصر پتاسیم نظیر سایر ریزمغذی‌ها یکی از مهم‌ترین عناصر میکرو گیاهان است. این عنصر ارزشمند بسیاری از فرآیندهای فیزیولوژیک گیاهان را هدایت می کند هرچند که در مقادیر کم مورد نیاز گیاهان می باشد. گیاهان در کمبود پتاسیم مقاومت خودشان را به تنش ها، آفات و بیماری ها از دست می دهند همچنین با این کمبود پتاسیم فرآیندهای مهمی نظیرتنفس سلولی، فتوسنتر، تبخیر و تعرق دچار اختلال می گردد. بنابراین شناخت علائم کمبود عنصر پتاسیم و رفع نیاز گیاه در اولویت برنامه تغذیه زارعین و گلخانه داران قرار خواهد گرفت.

باید اشاره کرد پتاسیم از مهمترین عناصر پر مصرف در گیاهان است که این عنصر در تنظیم آب سلولی نقش اصلی را بازی می‌کند.وجود پتاسیم باعث مقاومت به خشکی و کم آبی در گیاه می‌شود ، همچنین میزان پتاسیم در خاکهای مناطق مختلف بیشتر از حد مورد نیاز گیاه است.بخش بزرگی از آن، بصورت تثبیت شده در خاک و غیر قابل استفاده توسط گیاه می‌باشد که در نتیجه، تنها مقدار کمی از آن توسط ریشه قابل جذب است.

ویژگی‌های پتاسیم در گیاهان

در تمامی فرآیندهایی که برای حفظ رشد و تولیدمثل گیاه انجام می‌شود، پتاسیم نقش اساسی دارد. کمبود پتاسیم در گیاه موجب کاهش مقاومت گیاه به خشکی، غرق‌آبی و دماهای بالا و پایین می‌شود. همچنین کمبود پتاسیم موجب کاهش مقاومت گیاه در مقابل آفت‌ها، عوامل بیماری‌زا و حمله نماتدها می‌شود. به‌دلیل اینکه پتاسیم سلامت کلی اندام‌های در حال رشد را بهبود می‌بخشد و از گیاه در مقابل بیماری‌ها محافظت می‌کند، این عنصر به‌عنوان ماده مغذی که «کیفیت» را حفظ می‌کند شناخته می‌شود. پتاسیم، کیفیت عواملی چون اندازه، شکل، رنگ و قدرت دانه و بذر را تحت تأثیر قرار می‌دهد، همچنین این ماده کیفیت الیاف پنبه را بهبود می‌بخشد. پتاسیم موجب افزایش برداشت محصول می‌شود زیرا:

۱) رشد ریشه را افزایش می‌دهد و تحمل در برابر خشکی را بهبود می‌بخشد.
۲)سلولوز تولید می‌کند و موجب کاهش lodging در گیاه می‌شود.
۳)حداقل ۶۰ نوع آنزیم که در رشد مؤثر هستند را فعال می‌سازد.
۴)در فرآیند فتوسنتز و تولید غذا نقش دارد.
۵)در انتقال قندها و نشاسته‌ها کمک می‌کند.
۶)موجب تولید دانه‌هایی با نشاسته زیاد می‌شود.
۷)میزان پروتئین موجود در گیاه را افزایش می‌دهد.
۸)آماس گیاهی را حفظ کرده، کمبود آب و پلاسیدگی گیاه را کاهش می‌دهد.
۹)از گسترش بیماری‌ها و نماتدهای گیاهی جلوگیری می‌کند.

جذب پتاسیم توسط محصولات

زمان جذب پتاسیم در گیاهان مختلف باهم متفاوت است. با این حال، عموماً گیاهان اغلب نیاز پتاسیم خود را مانند نیتروژن و فسفر در مراحل اولیه رشد جذب می‌کنند. آزمایشاتی که برروی جذب پتاسیم توسط ذرت انجام‌شد نشان داد که ۷۰ الی ۸۰٪ از میزان جذب در زمان ابریشم‌سازی صورت می‌گیرد، پس از گذشت سه الی چهار هفته از زمان ابریشم‌سازی نیز ۱۰۰٪ مقدار جذب پتاسیم انجام شده‌است. انتقال پتاسیم از برگ‌ها و ساقه‌ها به‌سمت دانه نسبت به فسفر و نیتروژن کمتر است. در زمان تشکیل دانه منبع پتاسیم نقش ضروری ندارد.

محصول
تولید (تن در هکتار)
جذب پتاس (کیلوگرم بر هکتار)
یونجه
۴۵ کیلوگرم بر تن
۶۷۵
ذرت
۱۲٫۵ تن در هکتار
۲۹۹
پنبه (لیف)
۱۷۰۰ کیلوگرم در هکتار
۲۳۶
دانه سویا
۳۷۵۰ کیلوگرم در هکتار
۲۳۰
گندم
۵ تن در هکتار
۱۸۲

علائم کمبود پتاسیم

انتقال پتاسیم در داخل گیاه بسیار بالاست به‌نحوی که می‌تواند از بافت‌های پیر به‌سمت بافت‌های جوان حرکت کند. در نتیجه، علائم کمبود پتاسیم در مرحله اول در برگ‌های پایینی گیاه دیده می‌شود و سپس با افزایش کمبود این ماده علائم به‌سمت قسمت‌های بالایی گیاه حرکت می‌کند. یکی از شایع‌ترین علائم کمبود پتاسیم در گیاه سوختگی زردرنگ (کلروز) است که در حاشیه برگ اتفاق می‌افتد. در حالت‌های شدیدتر، حاشیه سوخته برگ از آن جدا می‌شود. درمورد گیاهانی که برگ‌های پهن دارند، مانند سویا یا پنبه، تمامی برگ ممکن است فرو بیفتد که نتیجه آن از بین رفتن گیاه پیش از بلوغ است.

گیاهانی که با کمبود پتاسیم مواجه می‌شوند رشد کندی دارند و توسعه سیستم ریشه ضعیف است. ساقه‌ها ضعیف هستند و غلاتی مانند ذرت و دانه‌های کوچک دچار رکود در رشد می‌شوند. سبزی و حبوبات معمولاً در رقابت برای دستیابی به پتاسیم ضعیف هستند و توسط علف‌هایی که در اطراف قرار دارند، کنار زده می‌شوند. وقتی پتاسیم کافی نیست گیاهان چندساله‌ای مانند یونجه و چمن درمعرض سرمازدگی قرار می‌گیرند.

ذرت ذرت2

نحوه استفاده از کودهای پتاسیم

نحوه‌ی استفاده‌ی مکانی (Placement)

کودهای پتاسیم مرسوم کاملاً در آب حل می‌شوند و گاهی اوقات محتوای نمک بالایی دارند. در نتیجه وقتی خیلی به بذر یا پیوند نزدیک باشد ممکن است موجب کاهش جوانه‌زنی بذر و مرگ گیاه شوند. این آسیب وارده از کود بیشتر در خاک‌های شنی تحت شرایط خشکی و با نرخ کوددهی بالا رخ می‌دهد، به‌ویژه در مورد نیتروژن و پتاسیم این حالت بیشتر دیده می‌شود. برخی از محصولات مانند سویا، پنبه و بادام‌زمینی نسبت به ذرت،‌ به آسیب کود حساس‌تر هستند. برای جلوگیری از این آسیب باید نحوه‌ی کوددهی به‌گونه‌ای باشد که از اطراف بذر حدود ۷٫۵ سانتی‌متر و از زیر بذر حدود ۵ سانتی‌متر فاصله داشته باشد. زمانی که نرخ استفاده از پتاسیم کم است یا سطح پتاسیم خاک پایین است، استفاده از نوار موقعیت برای کوددهی پتاسیم مؤثرتر از حالت استفاده گسترده است.

نحوه‌ی استفاده گسترده (Broadcast)

اگر چنانچه از کود پتاسیم زمانی استفاده کنیم که کمترین کشت در زمین وجود دارد، نتیجه این می‌شود که بیشتر پتاسیم مورد استفاده در ۲٫۵ الی ۵ سانتی‌متری سطح خاک باقی می‌ماند؛ این در حالی است که اگر روی زمین کشت متداول وجود داشته باشد بیشتر کود در بخش شخم‌زده شده خاک توزیع می‌شود. ذرت به‌علت سیستم ریشه قوی که در سطح بالایی خاک دارد، در شرایط بدون کشت مقدار پتاسیم موردنیاز خود را جذب می‌کند. تحلیل برگ ذرت نشان می‌دهد که محتوای پتاسیم کمتری در شرایط حداقل کشت نسبت به کشت متداول وجود دارد،‌ علت آن یکی موقعیت استفاده از پتاسیم و دیگری هوادهی ضعیف‌تر است. برای ذخیره پتاسیم کافی می‌توان در شرایط بدون کشت از نرخ بالاتری از کوددهی استفاده کرد.

 

محصولات مرتبط با مقاله
خانم یوسفی
ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

برای امنیت، استفاده از سرویس reCAPTCHA گوگل مورد نیاز است که موضوع گوگل است Privacy Policy and Terms of Use.

من با این شرایط موافق هستم .