نقش کود پتاسیم در کشاورزی

پتاسیم به عنوان یک ماده بسیار مغذی برای رشد و نمو گیاهان بسیار حائز اهمیت می باشد. پتاسیم با فعال سازی آنزیم ها، فرآیند متابولیسم گیاهان را تعدیل نموده و طی آن انرژی لازم برای رویش گیاه را فراهم می نماید.

با توجه به اینکه بیشتر اراضی کشاورزی ایران دارای خاک های آهکی و قلیایی است نیاز تغذیه ای گیاه به عناصر ماکرو و میکرو بیش از پیش رو به افزایش است. پتاسیم که یکی از عناصر ماکرو و ضروری برای رشد و نمو گیاه به ویژه در مراحل اولیه رشد به شمار می رود نقش تعیین کننده ای در بهبود خصوصیات کمی و کیفی محصول ایفا می نماید. مصرف مقدار کافی پتاسیم باعث می گردد گیاه در مقابل خطرات ناشی از تنش های محیطی، آفات و عوامل بیماری زا و پیامدهای ناشی از خوابیدگی، ورس و سر خشکیدگی مقاوم شود.

نقش پتاسیم در گیاهان

  • بهبود رشد ریشه
  • جلوگیری از پژمردگی گیاه
  • تولید فتوسنتز
  • سنتز پروتئین
  • سنتز قند و نشاسته در گیاه
  • افزایش مقاومت به تنش های محیطی
  • افزایش مقاومت به آفات، بیماری ها و نماتدها
  • افزایش کمی و کیفی محصول
  • کاهش میزان EC خاک (شوری خاک)
  • فعال کننده چندین آنزیم
  • استحکام دیواره های سلولی
  • افزایش خاصیت انبارداری محصول
  • افزایش تراکم روزنه و سلول های اپیدرمی
  • افزایش سطح نگهداری آب از طریق کاهش تعریق و تعرق گیاه
  • افزایش حلالیت ریز مغذی های موجود در خاک و جذب بهتر آنها توسط گیاهان

انواع مختلف ترکیبات پتاسه

سولفات پتاسیم: کود سولفات پتاسیم یکی از بارزترین کودهای حاوی پتاسیم در اراضی کشاورزی ایران به شمار می رود. این کود به منظور تغذیه گیاهانی که قادر به تحمل کلر نیستند بسیار مناسب بوده و به دلیل عدم وجود کلر در ترکیبات خود به گیاهان آسیب نمی رساند. سولفات پتاسیم منبع اصلی تأمین کننده پتاسیم و گوگرد محسوب می گردد و نقش بسزایی در کاهش اسیدیته خاک و جذب بهتر آهن، فسفر و عناصر کم مصرف دارد.

کلرور پتاسیم: این کود کاربرد گسترده ای در سطح جهان دارد. اما به دلیل درصد پتاسیم بالا در خاک های کشاورزی ایران کمتر مورد استفاده قرار می گیرد. با توجه به اینکه بیشتر زمین های کشاورزی ایران دارایPH  بالا و بالطبع شور می باشد از این رو مصرف کلرور پتاسیم در این خاک ها بر غلظت یون کلر می افزاید و سبب تشدید شوری خاک می گردد. با آنکه کلر از جمله عناصر ضروری در تغذیه گیاهان محسوب می شود اما غلظت بالای آن باعث تجمع کلر در گیاه و ایجاد مسمومیت می گردد.

نیترات پتاسیم: کود نیترات پتاسیم به دلیل قیمت نسبتاً بالای آن در مقایسه با دو کود دیگر کمتر مورد استفاده قرار می گیرد.

Potassium Nitrate
potassium sulfate
Potassium Chloride
Previous
Next

علائم کمبود پتاسیم در گیاهان

از بارزترین علائم کمبود پتاسیم، ایجاد کلروز در بین رگبرگ ها و حاشیه برگ های مسن می باشد. این عنصر در گیاه پر تحرک است از این رو علائم کمبود پتاسیم ابتدا در برگ های مسن ظاهر شده و پس از مدتی کلیه سطح گیاه را فرا می گیرد. برگ های جوان به صورت رنگ پریده و به رنگ سبز مایل به زرد در می آیند. در اثر کمبود مواد مغذی پتاسیم، گیاه کلروفیل خود را از دست داده و نمی تواند انرژی لازم برای رشد گیاه را فراهم نماید. به تدریج و در صورت عدم کنترل به موقع نقاط نکروتیک سطح برگ را فرا گرفته و سبب ایجاد لکه های قهوه ای یا سیاه رنگ بر روی برگ می گردد.

کمبود این عنصر رشد گیاه را به شدت تحت تاثیر قرار داده و سبب کوتولگی و کوچک ماندن گیاهان می گردد. ساقه ها نیز از استحکام ضعیفی برخوردار بوده و فاصله میان گره ها کاهش می یابد. میوه ها نوک کشیده و در قسمت دم آن تکامل نیافته باقی می مانند. همچنین عملکرد میوه بسیار پایین و میوه ها از کیفیت نامطلوبی برخوردار می باشند.

رابطه پتاسیم با سایر مواد مغذی در گیاه

به منظور دستیابی به حداکثر بازدهی کودهای پتاسیم، لازم است تا سایر عناصر ریز مغذی برای رشد در اختیار گیاه قرار داشته باشد. این بدان معنی است که بین پتاسیم و برخی از عناصر موجود در گیاه رابطه ی مستقیمی وجود دارد.

به گونه ای که میزان بالای پتاسیم، جذب منیزیم در گیاه را تحت تاثیر قرار داده و موجب عدم دسترسی گیاه به منیزیم می گردد. این موضوع در مورد میزان بالای منیزیم نیز صادق است بطوریکه میزان بالای آن موجب کاهش دسترسی گیاه به پتاسیم می گردد. این شرایط نامتعادل اغلب در خاک های شنی با بافت درشت مشهود می باشد. همچنین در صورتیکه میزان پتاسیم در گیاه کم و مقدار فسفر زیاد باشد، گیاه به شدت دچار کمبود پتاسیم خواهد شد. از این رو تعادل مواد مغذی در گیاه به طور چشمگیری بر روی عمکرد و بازدهی بیشتر محصولات کشاورزی می افزاید.

با کاهش میزان پتاسیم جابه جایی نیترات، فسفات، کلسیم، منیزیم و اسیدهای آمینه در خاک به سختی صورت می گیرد.

عوامل محدود کننده جذب پتاسیم در گیاه

– اسیدی بودن خاک: اغلب در خاک های اسیدی میزان PH خاک بالا است که این امر همواره جذب عناصر توسط گیاه را دچار مشکل می نماید. به منظور اصلاح PH خاک های اسیدی و رساندن آن به حد متعادل می توان از گوگرد و سولفات آمونیوم استفاده نمود.

– شوری خاک: شوری خاک با میزان بالای PH خاک ارتباط مستقیم دارد. میزان بالای EC خاک (شوری خاک) باعث محدود شدن جذب عناصر مغذی توسط گیاه می گردد و در اثر تجمع کلرید سدیم ناشی از شوری خاک رشد گیاهان متوقف می گردد. با افزایش نسبت پتاسیم به سدیم در محلول خاک می توان تحمل گیاه به شوری را افزایش داد. استفاده از کودهای حاوی پتاسیم ضمن رفع علائم کمبود پتاسیم در گیاه باعث کاهش مسمومیت های ناشی از شوری خاک می گردد و بر روی عملکرد محصول تأثیر بسزایی دارد.

– متراکم بودن خاک

– شستشو و فرسایش خاک

– غرقابی بودن اراضی کشاورزی

نحوه استفاده از کودهای پتاسیم

کودهای پتاسیم را می توان در زمان آماده سازی اولیه زمین و قبل از کشت محصول یا در مرحله رویشی گیاه استفاده نمود. مصرف کودهای پتاسه به صورت محلول پاشی مرسوم نمی باشد و معمولاً به صورت همراه آبیاری و یا چالکود در اختیار گیاه قرار داده می شود. به منظور اثر بخشی جذب کودهای پتاسیم می توان از کودهای اسیدهیومیک و فلوریک استفاده نمود.

عمل کوددهی باید به درستی صورت گیرد این موضوع بسیار حائز اهمیت است به گونه ای که میزان بیش از حد از کودهای پتاسه سبب بروز سوختگی برگ، خارج شدن عناصر غذایی از دسترس گیاه و خشک شدن کامل گیاه می گردد.

میزان مصرف کودهای سولفات پتاسیم و کلرور پتاسیم
محصولات زراعی
بین 50 تا 100 کیلوگرم در هکتار
محصولات باغی
بین 100 تا 150 کیلوگرم در هکتار
گیاهان زینتی
میانگین 50 کیلوگرم
توجه: از اختلاط این کود با کودهای کلسیم اجتناب نمائید.
سوالات متداول
  • در چه نوع خاک هایی مقدار پتاسیم کم است؟

    • خاک های رسی دارای مقدار کمی از پتاسیم می باشند. در این نوع خاک ها، فرآیند جذب پتاسیم توسط گیاه به آهستگی صورت گرفته و یا ممکن است مقداری از آن به صورت تثبیت شده درآید. در مقابل پتاسیم در خاک های شنی با بافت درشت به راحتی در دسترس گیاه قرار می گیرد. پتاسیم موجود در خاک های شنی ممکن است توسط گیاه جذب شده و یا به وسیله آبشویی از بین رود. میزان نیاز کود پتاسیم در خاک های رسی نباید کمتر از 350 پی پی ام و در خاک های شنی از 250 پی پی ام کمتر باشد.

  • گیاهان دارای کمبود پتاسیم دارای چه ویژگی هایی می باشند؟

    • از رشد رویشی کمی برخوردار هستند.
    • ساقه ها دارای استحکام پایینی می باشند.
    • در برابر آفات و عوامل بیماری زا از مقاومت پایینی برخوردار هستند.
    • به شدت در برابر تنش های محیطی واکنش نشان می دهند.
    • عمل فتوسنتز در گیاه صورت نگرفته و گیاهان دارای عملکرد نامطلوبی می باشند.
    • گیاه پیش از آنکه به بلوغ کامل برسد در اثر کمبود پتاسیم از بین رفته و کیفیت محصول به شدت کاهش می یابد.

  • از چه طریق می توان میزان پتاسیم در گیاه را افزایش داد؟

    • استفاده از بقایای گیاهی مانند کاه و کلش و کودهای دامی پوسیده 
    • استفاده از پوشش گیاهی و افزایش مواد آلی خاک به منظور جلوگیری از آبشویی خاک
    • استفاده از مالچ یا خاکپوش بر روی سطح خاک
    • استفاده از سیستم تک کشتی
    • استفاده از کودهای پتاسیم
    • استفاده از خاکستر چوب (البته باید در مقدار استفاده از آن دقت شود چراکه بر سطح پی اچ خاک تأثیر می گذارد.)

  • گیاه در چه زمانی نیاز شدیدی به پتاسیم دارد؟

    • گیاه در مراحل اولیه رشد نیاز بیشتری به مواد غذایی حاوی پتاسیم دارد به گونه ای که در مراحل تشکیل دانه و رسیدگی کامل محصول گیاه نیاز جدی به پتاسیم ندارد. از طرفی میزان نیاز برخی از گیاهان بخصوص گیاهانی که در حین برداشت کلیه آن از خاک خارج می شود بیشتر از سایر محصولات می باشد.

  • تفاوت کمبود پتاسیم با کمبود بُر در چیست؟

    • علائم کمبود پتاسیم بسیار شبیه کمبود بُر در گیاه می باشد با این تفاوت که بُر در گیاه به صورت غیر متحرک بوده و علائم اولیه آن در بافت های جوان ظاهر می گردد.

محصولات مرتبط با مقاله
ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *