بیماری های رایج نخود فرنگی

در میان گیاهان مختلف کشاورزی، نخودفرنگی از جایگاه و اهمیت ویژه ای برخوردار می باشد. با توجه به اهمیت نخودفرنگی به عنوان یک منبع مهم غذایی، فیبرگیاهی، علوفه دامی، کود سبز و دارا بودن خواص منحصر بفرد دارویی، ضرورت نکاتی در راستای افزایش عملکرد و در نتیجه افزایش تولید محصولات کشاورزی، شناسایی بیمارگرها و عوامل غیرزنده بیماری زا و آشنایی با روش های مهم کنترل و مدیریت بیماری های گیاهی، به منظور کاهش میزان خسارت و رساندن آن به سطح قابل تحمل بسیار حائز اهمیت می باشد. بدین سبب اجتناب از شیوع عوامل بیماری زا تا حد زیادی به دانش ما از علایم و شرایط مساعد توسعه این عوامل بیماری زا بستگی دارد.

بیماری سفیدک پودری نخود فرنگی

سفیدک پودری یا حقیقی از مخرب ترین بیماری های گیاهی در گیاهان زراعی به شمار می رود. عامل بیماری کپک پودری نخود فرنگی قارچی به نام Erysiphe pisi می باشد. ارقام دیررس نخود فرنگی معمولا بیشتر از ارقام زودرس تحت تاثیر این قارچ قرار می گیرند. این قارچ معمولا در مراحل پایانی رشد بوته خسارت زیادی به بار می آورد.

از نشانه های بارز این بیماری ایجاد لایه سفید پودری بر روی بافت های سبز گیاه می باشد. شاخ و برگ های آلوده به رنگ سبز کم رنگ در آمده و سطح زیرین بافت های آلوده به رنگ ارغوانی در می آیند. علائم اولیه بیماری اغلب بر روی برگ های مسن قابل مشاهده می باشد. هنگامی که بیماری شدت یابد، بر روی دانه های نخود فرنگی لکه های قهوه ای رنگی ایجاد می شود که موجب کاهش عملکرد قابل توجهی از محصول می گردد.

بهترین روش برای کنترل بیماری سفیدک پودری نخود فرنگی چیست؟

1) استفاده از ارقام مقاوم

2) جمع آوری و از بین بردن بقایای گیاهی آلوده

3) تناوب زراعی 4 ساله با گیاهان زراعی غیر میزبان

4) استفاده از سموم قارچ کش نظیر بردوفیکس، تیوفانات، رورال تی اس و کاربندازیم

بیماری برق زدگی نخود فرنگی

بیماری برق زدگی (بلایت ناشی از آسکوخیتا) یکی از مهم ترین بیماری های بذرزاد نخود فرنگی در جهان به شمار می رود. این بیماری به نام های دیگری از جمله بلایت آسکوخیتایی، لکه برگ و غلاف آسکوخیتایی و پوسیدگی آسکوخیتایی طوقه نیز شناخته می شود. سه نوع قارچ بیمارگر نظیر Mycosphaerella pinodes، Ascochyta pinodella و A.pisi سبب بروز بیماری بلایت آسکوخیتایی نخودفرنگی می گردند. در این میان، Mycosphaerella pinodes از همه مهاجم تر است به طوری که تا حدود 45% باعث اتلاف محصول می شود. دو قارچ بیمارگر دیگر از 11 تا 25% محصول نخودفرنگی را از بین می برند. اتلاف کمی محصول ناشی از این بیماری در مناطقی که نخودفرنگی سطح کشت وسیعی را به خود اختصاص می دهد، 50 تا 75 % با افت شدید کیفی محصول خواهد بود.

این بیماری در سراسر جهان به ویژه، در نواحی معتدل شمال ارروپا، آمریکای شمالی و نیوزیلند به طور گسترده شیوع دارد. گسترش وسیع این بیماری در شوروی سابق، در نواحی پهناوری از فدراسیون روسیه، بلاروس، جمهوری های حوزه بالتیک، ارمنستان، شمال قفقاز و مناطق اطراف آن مشاهده شده است و بیماری هنوز هم در مناطق ذکر شده فوق در ردیف یکی از مهم ترین بیماری های نخودفرنگی به شمار می رود.

معمولا در مناطقی که نخود فرنگی در اوایل فصل کاشته می شود به دلیل شرایط آب و هوایی مرطوب و ریزش نزولات آسمانی، بسیار زیان بار و خسارت زا می باشد. از این رو کشت دیر هنگام در کاهش بیماری برق زدگی می تواند موثر باشد.

عامل این بیماری معمولا بر روی بخش های هوایی گیاه تاثیر می گذارد. از نشانه های اولیه بیماری می توان به ایجاد لکه های نکروزه کوچک بر روی برگ های جوان گیاه اشاره نمود. این بیماری معمولا در مراحل گلدهی و تشکیل غلاف به وجود می آید. بروز علائم بیماری در زمان گلدهی نخودفرنگی و حمله قارچ های بیمارگر به غلاف و دانه، موجب  ایجاد آسیب مستقیم و جدی به محصول و در نتیجه خسارت کمی و کیفی شدید اقتصادی در مزارع می گردد. زمانیکه شرایط مساعد باشد بیماری گسترش پیدا کرده و برگ ها دچار سوختگی می گردند. با مساعد نبودن شرایط برای توسعه بیماری تنها زخم های جزئی بر روی برگ ها، ساقه ها و غلاف ها به وجود می آید. علاوه بر این، این قارچ می تواند به درون غلاف ها نفوذ کرده و موجب آلوده شدن دانه ها گردد. بیشترین خسارت ناشی از این بیماری زمانی می باشد که لکه های نکروزه شده روی ساقه و نزدیک طوقه ایجاد شوند.

آلودگی غلاف نخودفرنگی به قارچ بیمارگر Mycosphaerella pinodes موجب کاهش معنی دار وزن زیست توده، کاهش تعداد دانه و کاهش وزن بذر خشک می گردد. علاوه بر این گره های آلوده در مرحله گلدهی نخودفرنگی، کاهش تعداد غلاف، کاهش تعداد دانه در هر غلاف و کاهش وزن دانه را به همراه خواهد داشت. 

علائم بیماری برق زدگی نخود فرنگی

بهترین روش برای کنترل بیماری برق زدگی نخود فرنگی چیست؟

1) استفاده از بذور سالم و عاری از بیماری

2) کاشت عمیق و دیر هنگام بذر

3) جمع آوری و معدوم نمودن بقایای گیاهی آلوده

4) استفاده از قارچ کش هایی نظیر مانکوزب، کاپتان و کلروتالونیل به صورت محلول پاشی و پس از هر بارندگی 

5) شخم عمیق بقایای گیاهی

6) استفاده از ارقام مقاوم مانند رقم ولف(تاکنون هیچ رقم زراعی مقاوم در برابر بیماری برق زدگی ناشی از قارچ بیمارگر M.pinodes به دست نیامده است با این وجود برخی از ارقام کم و بیش نسبت به بیماری مقاومت از خود نشان داده اند.)

7) رعایت تناوب زراعی و همچنین کشت مخلوط نخود فرنگی با گیاهانی مانند گندم و جو

8) ضدعفونی بذور با قارچ کش های مناسب پیش از کاشت و محلول پاشی اندام های هوایی گیاه با قارچ کش های درمانی، به محض ظهور اولین علایم بیماری با قارچ کش هایی نظیر تیرام ، کاپتان و مخلوط های تیرام-بنومیل و کاپتان- بنومیل جهت ضدعفونی بذرها و سم پاشی اندام های هوایی گیاهان بیمار و آمیستار، کوادریس و کلروتالونیل (براوو) به میزان محدود ( دو الی سه بار) به صورت محلول پاشی اندام های هوایی گیاهان بیمار، به شرط مقرون به صرفه بودن

بیماری پوسیدگی پیتیومی بذر و مرگ گیاهچه نخود فرنگی

از دیگر بیماری های مهم نخود فرنگی، پوسیدگی بذر و مرگ گیاهچه است. عامل بیماری زا، موجب پوسیدگی بذر، بوته میری قبل و بعد از ظهور گیاهچه از خاک، پوسیدگی طوقه و ریشه و همچنین سوختگی و کوتولگی می گردد.

این بیماری اغلب بافت های جوان ریشه و طوقه را مورد حمله قرار داده و موجب ایجاد بوته میری قبل و بعد از ظهور گیاهچه از خاک می گردد. خسارت این بیماری در خاک های فقیر و دارای رطوبت بالا بسیار شدید می باشد. پیتیوم در  دمای 64 تا 75 درجه فارنهایت خسارت زیادی به محصول وارد می سازد. زمانیکه غلاف های گیاه با خاک مرطوب تماس داشته باشند، عامل بیماری زا تولید پوسیدگی نرم نموده که به داغ زدگی نیز مرسوم است. از نشانه های بارز این بیماری، توده های کرک مانند و سفید بر سطح غلاف های آلوده، قهوه ای شدن ریشه و ضایعات آبکی نرم می باشد. گیاهان آلوده، رشدشان متوقف شده و برگ های پایین گیاه به طور چشمگیری زرد می شوند.

از آنجایی که این قارچ در مرحله بلوغ گیاه قادر به تولید مکینه نیست از این رو توانایی حمله به میزبان را ندارد.

عامل این بیماری قارچی به نام Pythium است. سه نوع قارچ بیماری زا نظیر Pythium aphanidermatum، P.ultimum،P.irrigulare باعث ایجاد بیماری پوسیدگی بذر و مرگ گیاهچه نخودفرنگی می گردند. این بیماری از نوع بیماری های خاکزاد بوده و به صورت پراکنده در مزارع نمایان می گردد.

بهترین روش برای کنترل بیماری پوسیدگی بذر و مرگ گیاهچه نخود فرنگی چیست؟

1) ضدعفونی بذور با قارچ کش هایی نظیر کاربندازیم و مانکوزب

2) رعایت سیستم آبیاری مناسب و آلودگی زدایی ادوات کشاورزی

3) جلوگیری از سوختگی و پوسیدگی بذر با استفاده از سموم سیستمیک مانند متالاکسیل

4) کشت دیر هنگام

5) رعایت تناوب زراعی با غلات

6) افزایش فاصله بین بوته ها

بیماری پوسیدگی ریزوکتونیایی نخودفرنگی

بیماری ریزوکتونیایی (Rizoctonia solani) یکی از مهم ترین بیماری های بذرزاد نخودفرنگی به شمار می گردد. عامل بیماری زا به بذر و نهال های کوچک و جوان حمله کرده و موجب ایجاد زخم های کوچک و فرورفته ای به رنگ قهوه ای مایل به قرمز بر روی ریشه و ناحیه هیپوکوتیل می گردد. زمانیکه زخم ها گسترش پیدا می کنند ناحیه هیپوکوتیل را در بر می گیرند و موجب گیاهچه میری قبل و بعد از ظهور گیاهچه از خاک می شوند. همچنین علائم این بیماری بر روی گیاهان بالغ به صورت زردی و کوتولگی بوته ها نمایان می شود. در شرایط رشد طبیعی، منطقه پوسیده شده تنها به یک ضایعه کوچک محدود می شود. این بیماری برخلاف پوسیدگی نرم و آبکی ناشی از پیتیوم، به صورت پوسیدگی ریشه از نوع خشک است. از دیگر علایم این بیماری ایجاد ریشه های ثانویه در بالای شانکر می باشد.

این بیماری در خاک های نسبتا مرطوب که جوانه زنی کند است و یا جوانه  زنی با تاخیر اتفاق می افتد، دیده می شود. نهال ها در مراحل اولیه رشد بیشتر در معرض این بیماری هستند و در گیاهان مسن آلودگی کمتر به چشم می خورد. 

Previous
Next

عامل بیماری زا به صورت سختینه یا میسلیوم در خاک و بقایای گیاهی آلوده به سر می برد و توسط باد، باران، آب آبیاری و ادوات کشاورزی قابل انتقال می باشد. در صورتیکه این بیماری با پوسیدگی فوزاریومی ریشه همراه باشد، خسارت بیماری تا  60% نیز می رسد. قارچ Rhizoctonia solani در دمای نسبتا کم خاک (65 درجه فارنهایت) به محصول آسیب می رساند و در شرایط گرمتر (76 تا 86 درجه فارنهایت) خسارت ناشی از این بیماری بیشتر است. در این میان، دمای 21 درجه سانتی گراد سبب کاهش بیماری می گردد.

بهترین روش برای کنترل بیماری پوسیدگی ریزوکتونیایی نخودفرنگی چیست؟

1) ضدعفونی بذور با سموم قارچ کش نظیر کاپتان

2) کاشت بذر در عمق کمتر به منظور رشد سریع گیاه و مقاوم شدن  آن

3) خاک دهی پای بوته

4) تناوب زراعی 3-4 ساله با گیاهان غیر میزبان

5) کشت دیرهنگام محصول

6) مدیریت آبیاری و زهکشی مناسب مزارع کشاورزی

بیماری پوسیدگی فوزاریومی ریشه و طوقه نخودفرنگی

بیماری پوسیدگی فوزاریومی ریشه نخودفرنگی، یکی از بیماری های مهم و زیان آور در بسیاری از مناطق کشت نخودفرنگی به شمار می رود. این بیماری، به بیماری پوسیدگی خشک ریشه نخودفرنگی نیز معروف است و از جمله بیماری های خاکزاد محسوب می گردد.

علایم این بیماری اغلب در مرحله دانه رُستی و گیاهچه های جوان نمایان می گردد. از نشانه های بارز این بیماری، پژمرده شدن دمبرگ و برگچه های بالایی در گیاهان آلوده است. در این بیماری بر خلاف ریزوکتونیا شانکر ایجاد نمی شود بلکه در ناحیه ی هیپوکوتیل لکه های قهوه ای رنگی دیده می شود که به تدریج خشک شده و متلاشی می گردند.

عامل این بیماری قارچ Fusarium solani می باشد که باعث ایجاد پوسیدگی خشک به صورت یکنواخت بر روی ریشه می گردد. خسارت این بیماری در دمای 79 تا 82 درجه فارنهایت و در رطوبت متوسط خاک بیشتر می باشد.

بهترین روش برای کنترل بیماری پوسیدگی خشک ریشه نخودفرنگی چیست؟

1) رعایت تناوب زراعی

2) تهیه بستر مناسب کشت

3) استفاده از کودهای ازته به صورت سولفات و نیترات آمونیوم

4)کاشت بذر در عمق کمتر به منظور رشد سریع گیاه و مقاوم شدن  آن

5) خاک دهی پای بوته و استفاده از مالچ

6) استفاده از واریته های مقاوم

7) ضدعفونی بذر با استفاده از سموم قارچ کش نظیر ایپرودیون- کاربندازیم (رورال TS) و کاپتان ارتوساید

8) عدم استفاده از آبیاری های پرفشار و  هوایی و رعایت آبیاری منظم

9) اجتناب از کاشت عمیق بذر

10) معدوم نمودن بقایای گیاهی آلوده و از بین بردن علف های هرز

بیماری ویروسی موزاییک توته ای نخود فرنگی

ویروس موزائیک نخودفرنگی با نام علمی Pea enation mosaic virus (PEMV) برای اولین بار در  آمریکا دیده شد و پس از آن در اروپا و ایران نشانه هایی از این بیماری مشاهده می شود. این بیماری از نظر اقتصادی بسیار حائز اهمیت است و موجب خسارت قابل توجه ای به محصول می گردد. علایم این بیماری به صورت نکروزه شدن رگبرگها در اطراف جوانه های انتهایی بوته ظاهر می گردد که به تدریج حالت موزائیکی به خود می گیرند و در اغلب موارد لکه های نکروتیک به رنگ قهوه ای مایل به زرد بر روی بخش های پایینی و بالایی برگها دیده می شوند. سپس لکه ها به صورت ضایعاتی عدسی شکل و زرد رنگ با حاشیه های سبزرنگ در می آیند که نسبتاً شفاف بوده و قادر به عبور نور از خود می باشند که به اصطلاح به آن دریچه گویند. با گسترش بیماری لکه ها توسعه یافته و موجب ریزش برگ ها و مرگ گیاهچه ها می گردد. علاوه بر این در قسمت های پشت برگ و در روی رگبرگ ها برجستگی های متورمی دیده می شود که به آن توته می گویند. آلودگی می تواند به ساقه ها و غلاف ها نیز منتقل شود و موجب کوتولگی گیاه و بدشکلی غلاف ها گردد.

این ویروس از طریق بذر نخودفرنگی انتقال پیدا نمی کند و اصلی ترین ناقل ویروس، شته Acyrthosiphon pisum است که در کلیه مراحل رشد گیاه قادر به انتقال ویروس می باشد.

این بیماری توسط شته ها منتقل می شود. خسارت ویروس موزاییک نخودفرنگی ممکن است به 50% نیز برسد.

ایجاد لکه های کلروتیک بر روی سطح برگ
ایجاد برجستگی های متورم (توته) در زیر برگ
تاثیر بیماری بر روی غلاف ها
Previous
Next

بهترین روش برای کنترل بیماری ویروسی موزاییک توته ای نخود فرنگی چیست؟

1) استفاده از واریته های مقاوم

2) مبارزه شیمیایی با ناقل (شته ها) با استفاده از  سموم کشاورزی نظیر کنفیدور و استامی پراید

3) از بین بردن منابع آلودگی و پایداری ویروس

سوالات متداول
  • شایع ترین عوامل بیماری زا در کشت نخودفرنگی شامل چه مواردی می باشد؟

    • بیماری سفیدک پودری نخود فرنگی
    • بیماری برق زدگی نخود فرنگی
    • بیماری پوسیدگی پیتیومی بذر و مرگ گیاهچه نخود فرنگی
    • بیماری پوسیدگی ریزوکتونیایی نخودفرنگی
    • بیماری پوسیدگی فوزاریومی ریشه و طوقه نخودفرنگی
    • بیماری ویروسی موزاییک توته ای نخود فرنگی

  • چه تدابیر و راهکارهایی برای کنترل عوامل بیماری زا از سطح مزرعه نخودفرنگی وجود دارد؟

    • کنترل زراعی از طریق استفاده از ارقام مقاوم به بیماری، از بین بردن بقایای گیاهی آلوده، رعایت تناوب زراعی، استفاده از بذور سالم و بوجاری شده
    • کنترل شیمیایی از طریق استفاده از سموم مناسب در کنترل هر یک از بیماری ها

  • تحت چه شرایطی گیاه نخودفرنگی مورد حمله عوامل بیماری زا قرار می گردد؟

    • فقر و کمبود عناصر موردنیاز گیاه
    • وجود تنش های محیطی اعم از گرما، سرما، خشکی و شوری 
    • رطوبت بالا
    • افزایش تعرق گیاه و کم آبی
    • تراکم بالا
    • عدم پیشگیری علف های هرز
    • انجام ندادن سمپاشی به جهت جلوگیری از بروز بیماری در سطح مزرعه

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *