آموزش کاشت خیار

خیار با نام علمی Cucumis sativus L گیاهی است از خانواده کدوئیان. منشاء کشت این گیاه جنوب و شرق آسیا یعنی کشور هند بوده که پس از آن به چین و سایر نقاط جهان گسترش یافت.

خیار را می توان در فصل بهار و پاییز کشت نمود. کشت بهاره این محصول در مناطق گرمسیری به ویژه در استان هایی نظیر گلستان، جیرفت و کهنوج، پلدختر، دره‌ شهر، نهاوند، سرپل ذهاب معمول است. کشت پاییزه خیار در مناطق سردسیری و جنوب کشور به ویژه در استان های فارس، دزفول، ورامین رواج  دارد.

خیار گیاهی یکساله با ساقه های خزنده، کرک دار و بالارونده است. گیاه خیار تک پایه و به طول 1 الی 3 متر می باشد. ساقه این گیاه نازک و ضعیف بوده و به صورت پیچک به بوته مجاورش می پیچد. طول دوره رشد این گیاه کوتاه است و از رشد سریعی برخوردار می باشد. 

مهم ترین تولید کنندگان خیار 

کشور ایران با تولید سالانه 1.7 میلیون تن خیار در رده بزرگ ترین کشورهای تولید کننده و صادر کننده خیار پس از چین، ترکیه و روسیه به شمار می رود. 

همواره کشور چین با تولید 61 میلیون تن خیار در صدر تولیدکنندگان خیار قرار دارد. روسیه با تولید 1.9 میلیون تن و ترکیه با تولید 1.8 میلیون تن خیار به ترتیب در رده دوم و سوم قرار دارند.

انواع مختلف خیار

انواع متنوعی از خیار وجود دارد که برخی برای تازه خوری  و تعدادی برای ترشی انداختن مورد استفاده قرار می گیرند.

1) گونه های بوته ای: خیارهای بوته ای بلند تر و باریک تر از خیار های درختی هستند و دارای پوستی ضخیم و صاف و بدون خار می باشند. طعم آنها ترد و شیرین بوده و اغلب به صورت تازه خوری مورد استفاده قرار می گیرند. بذر خیار اورکا و آفیسر از جمله پرفروش ترین بذرهای خیار موجود در بازار است و بوته های آن بسیار قوی و پر محصول می باشد.

2) گونه های درختی: این نوع از خیار نسبت به خیار های بوته ای، کوتاه تر و پوستی خاردار و نازک دارد. بذر خیار درختی خاردار به فضای بیشتری جهت کشت نیاز دارد و قادر است تا 2.5 متر رشد کند. معمولا این نوع خیار برای ترشی گذاشتن و تازه خوری بسیار مناسب است.

 

Previous
Next

شرایط لازم جهت کشت خیار

– آب و هوا

خیار گیاهی است که آب و هوای نسبتاً گرم و نور مستقیم (حداکثر 17 ساعت در طی شبانه روز) را ترجیح می دهد. این گیاه به شدت به سرما حساس است و سرمازدگی باعث از بین رفتن آنها می گردد.

– دامنه دمایی

دمای مطلوب در طول روز 25 درجه سانتی گراد و در شب 19 درجه سانتی گراد می باشد. این محصول در دمای 18 الی 30 درجه سانتی گراد بهترین رشد را دارد. خیار دمای زیر 10 درجه سانتی گراد را نمی تواند تحمل کند و در نتیجه آن گیاه از بین می رود.

– خاک

خاک مناسب برای کشت خیار خاکی است که سبک، لومی و شنی، حاصلخیز با زهکشی مناسب باشد. PH خاک باید نسبتاً خنثی تا کمی قلیایی و حدود 6.5 الی 7.5 باشد. درجه حرارت خاک برای کشت این محصول باید حداقل 18 درجه سانتی گراد باشد. خیار به خاک های شور حساس است و اگر حرارت شب کمتر از 5 درجه سانتی گراد باشد میوه ها درست تشکیل نمی شوند و یا دچار تغییرات فیزیولوژیک خواهند شد.

– میزان بذر مصرفی

3 الی 4 کیلوگرم در هکتار

اقدامات لازم قبل از کاشت خیار

– ضد عفونی بذر

ضدعفونی بذر با استفاده از قارچ کش های نظیر رورال تی اس و تیوفانات صورت می گیرد.

– آماده سازی مناسب زمین

پس از آماده سازی بستر کشت و انجام شخم اولیه اقدام به کاشت بذور خیار می نماییم. در صورتی که خاک شما از نظر مواد مغذی فقیر و دارای بافت سختی باشد انجام عملیات سله شکنی ضروری می باشد. نکته حائز اهمیت در انجام عملیات خاکورزی و زدن شخم، توجه به رطوبت و عمق خاک می باشد. به گونه ای که عمق خاک را 30 الی 40 سانتی متر در نظر می گیرند و با استفاده از کولتیواتور سطح خاک را نرم می کنند. توصیه می گردد از زدن شخم های متوالی خودداری شود. چرا که در غیر این صورت، خاک در اثر بارندگی های سنگین دچار فرسایش آبی شده و به راحتی مواد موجود در خاک طی جریانات آبی از بین می روند.

شخم اولیه تاثیر بسزایی در از بین بردن علف های هرز و تراکم خاک و کنترل آفات به همراه دارد. همزمان با انجام عملیات خاک ورزی، به منظور تامین مواد آلی و بهبود ساختمان خاک از کودهای کشاورزی نظیر هیومیک گرانول 25 کیلویی، فیتومیکسین و NPK 10-52-10 استفاده می شود.

زمان کاشت خیار

کاشت خیار در مناطق سردسیری معمولا در فصل بهار و در مناطق گرمسیری در فصل پاییز و زمستان انجام می شود.

کاشت خیار همزمان با گرم شدن تدریجی هوا و بسته به شرایط آب و هوایی، در فروردین و اردیبهشت ماه انجام می شود. در مناطق گرمسیری خیار را می توان در داخل آپارتمان، گلخانه و زیر نایلون در اواخر مردادماه کشت نمود.

نحوه کاشت خیار

پس از آماده سازی زمین، بذور را به صورت مستقیم و در عمق 2 الی 3 سانتی متری خاک و به فواصل 40 الی 90 سانتی متری از هم کشت نمایید. بهتر است از روش هیرم کاری استفاده شود به این صورت که ابتدا سیستم آبیاری قطره ای شروع به کار کرده و بعد از حدود ۲۴ ساعت آبیاری به وسیله نوارها، آبیاری هر واحد آبیاری را قطع کرده و پس از حدود ۲۴ تا ۴۸ ساعت که خاک به رطوبت متناسب برای عملیات زراعی رسید کاشت بذر انجام گیرد. پس از آن تا زمانی که بذرها سبز نشده اند، آبیاری اجرا نخواهد شد ولی همواره باید رطوبت خاک حفظ شود.

به منظور افزایش سرعت جوانه زنی بذور، آنها را به مدت 24 ساعت غرقاب نموده و حدود 24 ساعت بر روی پارچه ای خیس قرار داده آنگاه اقدام به کاشت بذر نمایید. شما همچنین می توانید به صورت غیر مستقیم و با استفاده از روش نشاء گیری این کار را انجام دهید. در این روش بذور را در درون گلدان و یا سینی های نشاء به مدت 3 هفته کشت کرده و پس از جوانه زنی به زمین اصلی منتقل می کنند. در این روش به جهت افزایش ریشه زایی می توان از کودهای هیومیک همراه با آبیاری و به دفعات 2 الی 3 بار استفاده نمود. پس از این مرحله بسته به نوع گیاه و شرایط محیطی باید به گیاه بین 7 تا 14 روز خشکی داد. کشت مستقیم ساده تر و آسان تر از کشت به صورت نشایی است با این حال در روش کشت نشایی سریعتر می توانید محصول را برداشت نمایید.

برای کاهش تراکم بین بوته ها و افزایش دسترسی گیاه به مواد مغذی لازم است تا عملیات وجین کاری یا تنک کردن گیاه انجام گیرد به ویژه زمانیکه گیاه به مرحله 2 الی 3 برگی رسیده باشد.

به جهت استقرار مناسب گیاه و توسعه ریشه های آن می توان از داربست استفاده نمود. قیم ها (داربست ها) با افزایش جریان هوا و عبور نور بین بوته ها سبب تأمین مواد موردنیاز گیاه و مقاومت در برابر شرایط نامساعد می گردد.

چه زمانی بذر ها جوانه می زنند؟

بذرها پس از 6 الی 8 روز شروع به جوانه زنی می نمایند. درجه حرارت محیط تأثیر مستقیمی در سرعت جوانه زنی بذور دارد. به گونه ای که در دمای کمتر از 15 درجه سانتی گراد بذرها سبز نخواهند شد. از این رو هرچه درجه حرارت محیط بیشتر باشد سرعت جوانه زنی افزایش می یابد.

داشت خیار

– کوددهی

در افزودن کود به محصول توجه به نوع خاک و اقلیم منطقه حیاتی می باشد. عمل کوددهی مصادف با گلدهی گیاه و در طی مراحل رشد آن تا انتهای برداشت محصول ضروری می باشد. کوددهی در طول دوره رشد به ویژه زمانیکه گیاه در معرض تنش خشکسالی و کمبود مواد مغذی قرار می گیرد بسیار حائز اهمیت می باشد. استفاده بی رویه از کود سبب ریز و کوچک شدن میوه ها و کاهش عملکرد محصول می گردد. از این رو از مصرف بیش از حد آن خودداری نمائید.

در مرحله 4 تا 6 برگی استفاده از کودهای حاوی کلسیم و سیلیسیم به سبب افزایش قطر ساقه و بهبود بافت میوه و افزایش خاصیت انبارپذیری محصول، هر 5 روز یکبار به صورت محلول پاشی توصیه می گردد.

برای این منظور کافیست از کودهای کشاورزی که در این قسمت به آن پرداخته شده است استفاده نمایید.

 

کودهای مورد استفاده در طی مراحل رشد گیاه
در مرحله قبل از گلدهی
تری باد و بُر فلوریش
در مراحل اولیه رشد
NPK 20-20-20، کود گرانول هیومیک اسید، کود فولوی بست، کود هیومیک اسید پودری، کود سوپر اگریتو هیومیک، کود پودری هیومیک دایموند 95%، کود هیومیک اسید دایموند گرو، کود مایع هیومیک دایموند 12%، کود هیومییک فلوریک گرانول، کود مایع هیومیک اسید 12%
در مرحله میوه دهی و رسیدگی محصول
کود کامل NPK 10-10-30،سولفات پتاسیم، K50 سپتا

– آبیاری

آبیاری مزارع باید به طور منظم انجام گیرد. زمانیکه گیاه به مرحله باردهی می رسد بیشترین نیاز را به آب دارد از این رو حداقل یکبار در هفته باید عملیات آبیاری صورت گیرد. کمبود رطوبت در این زمان می تواند عملکرد محصول را به شدت کاهش دهد.

از پاشیدن آب بر روی برگ ها خودداری شود چراکه باعث ایجاد قارچ بر روی برگ ها می گردد. برای این منظور استفاده از سیستم آبیاری قطره ای می تواند گزینه مناسبی در کاهش خطر بیماری های قارچی باشد. به علاوه با تداوم جریان آب مانع از خشک شدن گیاه می گردد.

– علف های هرز

به منظور کنترل علف های هرز در طی مراحل رشد گیاه می توان از مالچ یا خاکپوش استفاده نمود. استفاده از مالچ علاوه بر کنترل علف های هرز، در کاهش تلفات ناشی از تنش های محیطی اعم از خشکی و سرما نقش موثری دارد. برای از بین بردن علف های تیزبرگ می توان از سمومی نظیر گالانت سوپر و سلکت سوپر استفاده نمود.

برداشت خیار

طول دوره رشد و نمو خیار حدود 50 الی 80 روز می باشد و پس از 40 روز از زمان کاشت نشاء در زمین اصلی و به محض رسیدن محصول به اندازه مطلوب می توان برداشت اولیه محصول را آغاز نمود.

با توجه به رشد سریع میوه ها نباید فاصله برداشت زیاد طولانی بشه و برداشت هر 2 الی 3 روز با استفاده از یک قیچی باغبانی باید انجام گیرد در غیر این صورت کاهش کمی و کیفی محصول را در پی خواهد داشت. به منظور بهبود رنگ و طعم محصول می توان از کود اِشل 546 استفاده نمود. این کود علاوه بر بهبود رنگ دهی، موجب درشت شدن و کاهش ریزش میوه ها می گردد.

روش جدید برداشت خیار برای افزایش بهره وری محصول

اقدامات لازم پس از برداشت خیار

1) دمای بهینه برای نگهداری خیار، 12 الی 13 درجه سانتی گراد با رطوبت نسبی 95 درصد می باشد.

2) خیار ها را جداگانه نگهداری کنید و آنها را در کنار سبزیجات و میوه ها قرار ندهید.

3) به منظور نگهداری خیار به مدت طولانی می توانید آنها را در بسته های پلاستیکی سلفون قرار دهید.

سوالات متداول
  • رعایت فواصل کاشت چه تأثیری در رشد گیاه خیار دارد؟

    • کاهش استرس و تراکم بوته ها
    • طعم و مزه بهتر محصول
    • افزایش رشد رویشی گیاه
    • افزایش کمی و کیفی محصول

  • علت زرد شدن برگ های خیار چیست؟

    • نیتروژن یکی از مهم ترین عناصر موردنیاز گیاه به شمار می رود و فقدان آن باعث زرد شدن برگ ها و کاهش رشد و نمو گیاه می گردد. برای رفع سریع این مشکل می توان از کودهای کشاورزی نظیر فرفول 130، کود flourish fe6%، NPK 20-20-20 استفاده نمود.

  • چه عواملی رشد گیاه را محدود می کنند؟

    • شدت آفتاب و میزان ساعات آفتابی: خیار گیاهی است که نور مستقیم آفتاب را ترجیح می دهد. از این رو مدت زمان قرار گیری گیاه در معرض آفتاب تأثیر به سزایی در تولید فتوسنتز و رشد گیاه به همراه دارد. توجه داشته باشید که با افزایش شدت نور به ویژه در روز های گرم تابستان گیاه آسیب دیده و باید سایه دهی صورت گیرد. توجه به این نکته بسیار حائز اهمیت است به گونه ای که کاربرد کودهای ریز مغذی نمی تواند فقدان آن را جبران کند.
    • وضعیت خاک: کیفیت خاک از لحاظ فیزیکی و شیمیایی و کمبود مواد مغذی تاثیر مستقیمی در رشد محصول دارد. از این رو باید برخی از شاخص های کیفیت خاک به طور دقیق ارزیابی گردد.
    • آفات و بیماری ها: همواره یکی از مسائل اصلی در کشت محصولات زراعی هجوم برخی از آفات و عوامل بیماری زای قارچی می باشد که به شدت بر روی کیفیت محصول تأثیر می گذارند.

  • استفاده از چه کودهایی موجب افزایش باردهی خیار می گردد؟

    • کودهای حاوی نیتروژن، فسفر، پتاسیم، کلسیم، منیزیم و کودهای محرک رشد، هیومیک ها و کودهای گرانوله

  • خاک دهی پای بوته چه تأثیری در بهره وری محصول دارد؟

    • خاک دهی پای بوته ها به دلیل ایجاد فضای بیشتر جهت رشد ریشه ها و کمک به ریشه زایی گیاه سبب افزایش محصول می گردد.

    علاوه بر این از فواید دیگری همچون از بین بردن علف های هرز، هوادهی خاک، جلوگیری از دسترسی آفات به گیاه، افزایش سبزینگی و جلوگیری از آفتاب سوختگی برخوردار می باشد.

محصولات مرتبط با مقاله

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *