اهمیت کود نیتروژن در محصولات کشاورزی

نیتروژن یکی از عناصر اصلی مورد نیاز گیاه میباشد و بیشتر از سایر عناصر در تغذیه گیاهی مصرف میشود. گرچه ۷۸ درصد حجم هوا را نیتروژن تشکیل میدهد ولی کمبود آن در گیاه بیشتر از سایر عناصر دیده میشود. نیتروژن کم و بیش در هر خاکی وجود دارد منبع اصلی آن که گیاهان مورد استفاده قرار میدهند گاز N2 موجود در جو است. نیتروژن عنصری پویا است که بین هوای خاک و موجودات زنده در گردش است. مقدار آن در خاکهایی که حاوی ماده ی آلی زیاد هستند بیشتر است همچنین در مناطق مرطوب بیشتر از مناطق خشک است. نیتروژن در خاکهای سنگین تر بیشتر از خاکهای سبکتر و شنی میباشند.

چرخۀ نیتروژن(N) در محیط زیست

تنها گروه کوچکی از موجودات مثل بعضی از باکترها و جلبکها قادرند نیتروژن هوا را جذب کنند. مواد آلی منبع تولید نیتروژن در خاک اند، این مواد نیتروژن را به صورت یونهای قابل جذب برای گیاه است آزاد میسازند. هنگام تجزیه مواد آلی، هر چه نسبت کربن به نیتروژن کمتر باشد تجزیه سریعتر رخ میدهد. آمونیوم آزاد شده میتواند توسط گیاه جذب شده و یا توسط عمل نیتریفیکاسیون به یون نیترات تبدیل شود. نیتروژن آزاد هوا میتواند توسط بعضی باکتریها و یا بعضی جلبکها جذب شده و برای گیاه قابل استفاده گردد. گیاهان تیره لوبیاسانان، سالانه میتوانند مقدار قابل ملاحظه ای نیتروژن در خاک تثبیت کنند. به علاوه، نیتروژن خاک توسط بعضی از باکتریها نیز بصورت نیتروژن آزاد در می آید که به عمل دی نیتریفیکاسیون معروف است. عمل دی نیتریفیکاسیون غیر هوازی است، بنابراین در خاک های فاقد تهویه این عمل با شدت بیشتری صورت می گیرد.

کودهای حاوی نیتروژن به دو صورت آلی (کودهای دامی، گرد استخوان، خون خشک و برگ پوسیده) و معدنی (انواع NPK، نیترات آمونیوم، فسفات آمونیوم، اوره و غیره) وجود دارند.

عملکرد نیتروژن درون خاک

نیتروژن جزئی از ویتامین ها، اسیدهای آمینه و سیستم های انرژی درون گیاه است که پروتئین های آن را تشکیل می دهند. بنابراین، نیتروژن مستقیما مسئول افزایش میزان پروتئین در گیاهان است. نیتروژن برای سنتز کلروفیل ضروری است و به عنوان بخشی از مولکول های کلروفیل، در فتوسنتز دخیل است. این عنصر غذایی به دو شکل NH4 و NO3 قابل جذب برای گیاهان و درختان میباشد و اشکال دیگر آن نظیر N2 و NO3 و NO2 و… برای درختان قابل جذب است. نیترات قابلیت تحرک خوبی در خاک دارد و با آب به سمت ریشه حرکت کرده و جذب گیاه می شود. مقدار متوسط در خاک بین ۰/۰۲ تا ۰/۵ درصد است و در گیاه  بین ۰/۵ تا ۳ درصد میباشد. درختان میوه بطور متوسط ۵۰ تا ۴۰۰ کیلوگرم نیتروژن در هکتار در سال برداشت میکنند و باید در هر سال این مقدار نیتروژن در اختیار آنها قرار گیرد. نیتروژن در اثر فعالیت باکتریهای نیتروژن ساز در خاک تجمع می یابد. توصیه میشود که از آتش زدن علفهای هرز در مزارع و سطح باغها خودداری شود. زیرا باعث از بین رفتن موجودات مفید خاک میشود. نیتروژن از طریق مصرف خاکی و هم از طریق محلول پاشی میتواند در اختیار درختان میوه قرار گیرد. از آنجایی که حلالیت بالایی در آب دارد میتواند در دو یا سه نوبت بصورت مصرف خانگی (پخش سطحی) در اختیار درختان قرار گیرد. بهترین pH برای جذب ازت بوسیله درختان ۶ تا ۸ میباشد. نیتروژن مهمترین عنصر غذایی در تغذیه گیاهان است که تعیین کننده رشد رویشی گیاه میباشد. بدون نیتروژن کافی رشد گیاه به مقدار بسیار زیادی کاهش میابد. نیتروژن در گیاه، در تشکیل پروتوپلاسم و اسید نوکلئیک، ساخت ترکیبات پروتئینی، اسیدهای آمینه و کربوهیدراتها نقش فعال دارد.

۶ اهمیت وجود نیتروژن درون گیاهان

۱) نیتروژن در گیاه به شدت متحرک بوده و به قسمتهای در حال رشد منتقل میشود.

۲) نیتروژن در گلدهی بسیار موثر بوده و باعث افزایش گلدهی در درختان میوه میشود و بنابراین تشکیل میوه و عملکرد را نیز افزایش میدهد.

۳) نیتروژن در رسیدگی میوه موثر است. اما اگر غلظت آن در گیاه بیش از حد مطلوب بشود باعث رسیدگی بیش از حد میوه ها شده و از عمر ماندگاری آنها در انبار میکاهد.

۴) مصرف کود حیوانی که با نیتروژن غنی شده باشد بطور غیرمستقیم بر افزایش حجم و اندازه ی میوه ها تاثیر میگذارد.

۵) نیتروژن بیش از حد باعث اختلال در رنگبندی میوه ها میشود (خصوصا در درختان سیب) و اثر منفی در این امر دارد.

۶) نیتروژن بیش از حد علاوه بر اینکه باعث افزایش رشد علفهای هرز در مزارع و باغات میوه میشود، همچنین باعث کاهش مقاومت گیاهان در مقابل آفات و بیماریها نیز میگردد.

مصرف نیتروژن در محصولات مختلف

نام محصول
بازدهی (تن در یک هکتار)
نیتروژن
یونجه
۲۰ تن
۴۸۶
ذرت
۱۲ تن
۲۰۲
دانۀ سویا
۴ تن
۳۳۰
گندم بهاره
۵ تن
۱۹۸
گندم زمستانه
۵ تن
۱۷۱

 علائم بروز کمبود نیتروژن

اولین نشانه ای که از کمبود نیتروژن مشاهده میشود،کاهش رشد رویشی گیاهان میباشد، نیتروژن در گیاه کاملا متحرک است. به بررسی چند نمونه ی دیگر از عوامل آن می پردازیم :

الف) در اثر کمبود نیتروژن معمولا برگهای پیر به زردی میگرایند در حالی که برگهای جوان سبز باقی میمانند.
زیرا نیتروژن میتواند از قسمت های پیر به قسمتهای جوانتر منتقل گردد، بنابراین منظره ی عمومی مزرعه و باغ به زردی میگراید (این علامت در هنگام کمبود آهن نیز مشاهده میشود).

ب) درختان میوه در این حالت برگهای قسمت پایین تاج زرد شده و برگهای سر شاخه ها سبز باقی می مانند.

ج) کوچک بودن میوه ها و کاهش عملکرد محصول نیز از نشانه های دیگر کمبود نیتروژن میباشد.

د) ریزش بیش از حد گلها و میوه ها نیز از علائم کمبود نیتروژن است.

افزایش نیتروژن درون گیاه سبب :

الف) باعث ریزش گل میگردد

ب) افزایش رشد علفهای هرز، بد رنگ شدن میوه ها یا آلوده شدن درختان میوه به آفات و بیماریها و رنگ سبز بسیار تیره ی برگها میتواند ناشی از زیادی نیتروژن باشد.

روش های کاربردی استفاده از کود نیتروژن

روش های کاربردی استفاده از کود نیتروژن
انواع روش
توضیحات
روش Broadcasting
در این روش با اضافه کردن کود درون خاک و بصورت یکنواخت کود در کل زمین توزیع میشود. این روش بیشترین میزان کود را نیاز دارد. این روش برای کاربرد کود در محصولات متراکم مناسب است.
روش گماشتن (Placement)
روشی برای کاربرد نیتروژن است که در آن کود در داخل خاک قرار میگیرد. این روش برای کاربرد نیتروزن زمانی که مقدار نیتروژن در دسترس کم می باشد و یا این که به خاطر ویژگی های نامناسب خاک ریشه گیاه توانایی رشد خوبی ندارد می تواند بکار رود. این روش به سه دسته closely placement، Localizing addition و Deep placement تقسیم می شود.
روش برگی Foliar method
در این روش کود (N حل شده در آب) را داخل آب حل کرده و روی برگ ها و قسمت های رویشی توسط پاشنده ها می پاشند.
روش کود آبیاری (Fertigation method)
این روش با محلولپاشی کود نیتروژن توسط جریان آب آبیاری به پای گیاهان می رسد. روش کود آبیاری روشی بسیار کاربردی و مقرون به صرفه برای کود های نیتروژنه می باشد. زیرا کمترین مشکل از دست رفتن کود نیترژن وجود دارد و همچنین میزان جذب توسط گیاه نیز بالا می رود.
روش Starter application of solution
این روش یکی از روش های مدرن کاربرد کود ها می باشد. محلول نیتروژن همراه فسفر و پتاسیم به نسبت (۱:۲:۱) به گیاهان برنج در طول زمان انتقال داده می شود. مزیت اصلی این روش حمایت رشد قوی دانه ها می باشد.
ویدی کالا
ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

برای امنیت، استفاده از سرویس reCAPTCHA گوگل مورد نیاز است که موضوع گوگل است Privacy Policy and Terms of Use.

من با این شرایط موافق هستم .