تاثیر کود هیومیک اسید بر رشد ریشه و ساقه

هیومیک اسید یکی از کاربردی ترین مواد در زراعت محصولات کشاورزی به شمار می رود. این ماده در سراسر جهان از اهمیت ویژه ای برخوردار بوده و نقش بسزایی در رشد و نمو گیاه و عملکرد محصول ایفا می نماید.

میزان مواد آلی در خاک های کشاورزی به طور متوسط بین 4 تا 6 درصد می باشد. خاک هایی که دارای این مقدار از مواد آلی هستند از حاصلخیزی بالایی برخوردار می باشند. بسیاری از خاک های مزارع کشاورزی به دلیل آهکی و قلیایی بودن از ترکیبات آلی کمی برخوردار می باشند. Ph  بالای خاک، آب و هوای خشک و درصد شوری بالا بر میزان ماده آلی خاک تاثیر گذاشته و سطح این ماده را در خاک ها محدود می نماید. با توجه به شرایط آب و خاک ایران جذب بسیاری از عناصر توسط گیاه با معضلاتی همراه است. یکی از روش های مهم و کاربردی برای اصلاح و بهبود ساختار خاک و جذب بهتر عناصر غذایی خاک توسط گیاه، بکارگیری کودهای هیومیک اسید می باشد. از این رو می توان هیومیک اسیدها را به عنوان ترکیبات کلات کننده عناصر نیز نام برد. قرار دادن کودهای هیومیک اسید در برنامه تغذیه ای گیاه اثر فوق العاده ای بر روی عملکرد و کیفیت محصولات به همراه دارد. هیومیک اسیدها ضمن اصلاح ساختار فیزیکی خاک موجب تهویه مناسب خاک و در نتیجه افزایش نفوذپذیری ریشه در خاک می گردند. هیومیک اسیدها خاک را تیره می کنند و به واسطه این امر انرژی مورد نیاز گیاه را تامین می نمایند. هیومیک اسیدها تاثیر شگرفتی بر روی کلیه اندام های هوایی گیاه دارند اما اثر آن بر سیستم های ریشه ای بسیار چشمگیر بوده و بر روی کیفیت و بازدهی بهتر محصولات کشاورزی می افزایند.

کاربرد هیومیک اسید در کشاورزی

  • افزایش تقویت ریشه و بهبود رشد ریشه
  • بهبود ساختار کلی خاک و افزایش جمعیت میکروارگانیسم های مفید خاک
  • متعادل نمودن اسیدیته خاک و افزایش تبادل کاتیونی در خاک
  • قابلیت حلالیت و جذب بالای عناصر غذایی موردنیاز گیاه
  • افزایش دوام و پایداری خاک
  • صرفه جویی در مصرف کودهای شیمیایی و کاهش هزینه‌ ها
  • کاهش سمیّت کودها و عناصر اضافی موجود در خاک 
  • افزایش درصد جوانه زنی بذور
  • افزایش سبزینگی و نشاط گیاه
  • افزایش مقاومت به آفات و بیماری ها
  • افزایش مقاومت به تنش های محیطی (شوری، خشکی، سرما)
  • افزایش حاصلخیزی خاک و بهبود کمی و کیفی محصولات
  • بهبود خصوصیات فیزیکی خاک (نگهداری بالای آب در خاک، جلوگیری از فرسایش خاک با پوشش دهی سطح خاک، تهویه مناسب خاک، جلوگیری از ترک خوردگی)

ترکیبات مواد هیومیکی

مواد هیومیکی از ترکیبات ارگانیک نظیر اسیدهای فولویک و هیومیک به همراه پتاسیم، نیتروژن و تمام میکروالمنت ها تشکیل شده است و به طور چشمگیری خواص فیزیکی و شیمیایی خاک را تحت تاثیر قرار می دهد. مواد هیومیکی به عنوان محرک رشد شناخته شده و معمولا به صورت فراوان یافت می شوند. 

فرایند تشکیل مواد هیومیکی و اهمیت مصرف آن

در اثر تجزیه میکروارگانیسم های مفید خاک، مواد ارگانیک کمپوست به وجود می آید که از بقایای گیاهی تشکیل شده اند. سرانجام پس از مدت زمان کوتاهی کمپوست ها ماده کربن دار قهوه ای رنگی به جا می گذارند که به آن هوموس گفته می شود. در اثر تجزیه هوموس طی مدت زمان طولانی و تحت شرایط خاص، ماده سیاه رنگ مایل به قهوه ای تیره به نام هیومیک اسید تشکیل می گردد. هیومیک اسیدها از منابع مختلفی از جمله بقایای گیاهی پوسیده و منابع لئوناردیت (لیگنیت) به وجود می آیند که دوام و پایداری بالایی دارند. پروسه تولید طبیعی هیومیک اسیدها سال ها زمان می برد. این مواد به طور طبیعی در خاک های کشاورزی وجود دارند اما به دلایل مختلفی از جمله فرسایش خاک که حاصل شخم زدن های سالیانه توام با مصرف بی رویه کودهای شیمیایی (غیرارگانیک) است میزان این ماده آلی در خاک به شدت کاهش می یابد.

حیات گیاه به طور کامل به فعالیت های بیولوژیکی و آنزیمی خاک بستگی دارد و با کاهش مواد ارگانیک خاک میزان پتانسیل خاک برای رشد و نمو گیاه به شدت کاهش می یابد. از این رو به منظور احیاء خاک و بازگرداندن مواد آلی از دست رفته به خاک باید از کودهای هیومیک اسید استفاده نمود. افزودن کودهای هیومیک اسید با توجه به فواید بی نظیر آن در سیستم کشت محصولات کشاورزی بسیار ضروری و حائز اهمیت می باشد.

انواع هیومیک اسید

کود هیومیک اسید دارای اشکال مختلفی نظیر پودری، مایع و گرانول بوده به گونه ای که هر یک از آنها دارای ویژگی های خاص خود می باشند. کودهای هیومیک اسید به طور کلی به دو بخش فعال و غیر فعال تقسیم می گردند. هیومیک اسیدهای مایع و پودری از نوع فعال بوده و به سهولت در آب حل می شوند. این نوع از هیومیک اسیدها بسیار مناسب استفاده در سیستم آبیاری بوده و به دلیل حلالیت آن در آب در مقایسه با نوع گرانول از قیمت بالاتری برخوردار می باشند. هیومیک اسید مایع از طریق آبیاری یا محلول پاشی در اختیار گیاه قرار داده می شود و اغلب در کشت گیاهانی همچون زعفران که عملیات شخم زنی در آنها صورت نمی گیرد کاربرد دارد. هیومیک اسید پودری را با آب محلول نموده و با استفاده از سیستم آبیاری یا آغشته کردن بذر در اختیار گیاه قرار می دهند.

در مقابل هیومیک اسیدهای گرانول از نوع غیر فعال بوده و در آب حل نمی شوند از این رو نسبت به سایر هیومیک ها ارزان تر بوده و از قابلیت ماندگاری بالایی در خاک برخوردار می باشند. نحوه مصرف هیومیک اسید گرانول به صورت چالکود می باشد و در سیستم آبیاری نمی توان از آن استفاده نمود.

بهترین زمان استفاده از کود هیومیک اسید

کودهای هیومیک اسید به دلیل ترکیبات کاملا طبیعی در هر زمانی می توانند مورد استفاده قرار بگیرند. با این وجود به منظور دستیابی به حداکثر عملکرد محصول لازم است تا عمل کوددهی در زمان های مشخصی انجام گیرد. بهترین زمان برای استفاده از کودهای هیومیک اسید پیش از کاشت محصول می باشد. استفاده از کودهای هیومیک اسید در این زمان بر حاصلخیزی خاک می افزاید و بستر مناسبی برای رشد گیاهان و درختان فراهم می نماید. بکارگیری این کود پیش از کاشت جذب عناصر غیر قابل جذب توسط گیاه را به فرم قابل جذب و کلاته در آورده و مواد مغذی به طور کامل در اختیار گیاه قرار می گیرند.

این کود را می توان در تمام مراحل رشدی گیاه بسته به نوع محصول، مرحله رشدی آن و نیاز تغذیه ای بکار برد. گیاهان در دو زمان (در طی دوره رشد و در هنگام باردهی) نیاز شدیدی به جذب عناصر پرمصرف و ریزمغذی ها دارند. استفاده از این کود در طی مراحل رشدی گیاه موجب تسریع در جوانه زنی بذور و رشد سریع محصول می گردد. همچنین مصرف آن در انتهای فصل سبب بهبود خصوصیات کمی و کیفی محصول می شود.

کودهای هیومیک اسید خطری برای گیاه و محیط زیست نداشته و استفاده از آن به دفعات 2 بار در سال توصیه می گردد.

نوع محصول
میزان مصرف به صورت پودری
میزان مصرف به صورت گرانول
میزان مصرف به صورت مایع
نحوه مصرف
محصولات زراعی
2 تا 4 کیلوگرم در هکتار
150 الی 300 کیلوگرم در هکتار
5 تا 10 لیتر در هکتار
همراه آبیاری
محصولات باغی
2 تا 4 کیلوگرم در هکتار
میانگین 200 کیلوگرم در هکتار
10 تا 15 لیتر در هکتار
همراه آبیاری
محصولات گلخانه ای
2 تا 4 کیلوگرم در هکتار
100 کیلوگرم در هکتار
5 الی 10 لیتر در هکتار
همراه آبیاری
سبزیجات و صیفی جات
101 تا 102 کیلوگرم در هکتار
150 کیلوگرم در هکتار
10 لیتر در هکتار
همراه آبیاری
چمن
3 تا 6 کیلوگرم در هکتار
300 الی 400 کیلوگرم در هکتار
10 لیتر در هکتار
همراه آبیاری
این کود با کلیه کودهای شیمیایی و ارگانیک قابل اختلاط می باشد و در صورت استفاده همزمان با کودهای آلی و شیمیایی بر جذب آنها توسط گیاه می افزاید.
سوالات متداول
  • مواد هیومیکی از چه ترکیباتی تشکیل شده است؟

    • هیومیک اسید
    • فولویک اسید
    • پتاسیم، نیتروژن و تمام میکروالمنت ها

  • چه عواملی موجب کاهش ماده آلی خاک می گردند؟

    • استفاده بیش از حد از کودهای شیمیایی
    • شخم زدن بیش از حد خاک
    • فرسایش خاک
    • پی اچ بالای خاک
    • خشکی بیش از حد
    • بالا بودن میزان ای سی خاک (درصد شوری خاک)
    • نیتروژن زیاد
    • سوزاندن بقایای محصول پس از برداشت
    • استفاده از ارقامی با شاخص برداشت بالا

  • از چه طریق می توان میزان ماده آلی خاک را افزایش داد؟

    • استفاده از کودهای ارگانیک هیومیک اسید
    • زهکشی مناسب خاک
    • استفاده از سیستم های زراعی چند کشتی به جای سیستم تک کشتی
    • انجام عملیات کم خاک ورزی یا بی خاک ورزی به جای عملیات خاک ورزی
    • کشت مخلوط با گیاهان پوششی نظیر چاودار، لگوم، گیاهان دانه ای و محصولات روغنی به ویژه غلات

  • از هیومیک اسیدها در چه مناطقی استفاده می گردد؟

    • مناطق گرم و خشک
    • مناطق سیلابی

  • پیامدهای استفاده نکردن از هیومیک اسید چیست؟

    • طولانی شدن دوره رشد
    • افزایش هزینه تولید
    • کاهش سرعت فتوسنتز
    • تولید گیاهانی ضعیف
    • افزایش فرسایش خاک
    • کاهش کیفیت محصول
    • افزایش تعریق و تعرق گیاه
    • افزایش شیوع بیماری ها و آفات
    • کمبود مواد آلی و ریزمغذی های رشد

  • هیومیک اسید مناسب چه گیاهانی است؟

    • این کود چند منظوره بسیار مناسب برای استفاده در سیستم کشت متراکم و محصولات حساس به شوری است و در کلیه محصولات زراعی، باغی، گیاهان گلخانه ای و آپارتمانی مناسب می باشد.

محصولات مرتبط با مقاله
ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *