آموزش کاشت بادام زمینی

بادام زمینی با نام علمی Arachis hypogaea، چهارمین منبع مهم روغن خوراکی و سومین منبع مهم پروتئین گیاهی در جهان به شمار می رود. بادام زمینی گیاهی بوته ای و یکساله از خانواده بقولات است که اغلب در مناطق گرمسیری و نیمه گرمسیری کشت می شود. بادام زمینی از ناحیه ای در آمریکای جنوبی منشاء گرفته و از آنجا به آفریقا و شرق گسترش یافته است. کشت بادام زمینی علاوه بر درآمد زایی بالا باعث تثبیت ازت خاک می‌شود و کاشت متناوب آنها با غلات موجب بهبود حاصلخیزی خاک می گردد. گیاه بادام زمینی دارای ساقه ای راست و کرکدار با ارتفاع حدود 30 تا 80 سانتی متر می باشد. برگ های این گیاه به صورت پنجه ای و شامل دو برگچه پوشیده از کرک است. گلهای این گیاه به رنگ زرد می باشد که پس از تلقیح دمگل آن خم شده و به سطح خاک می رسد و به تدریج غلاف آن در داخل خاک تشکیل می شود. ریشه این گیاه تا عمق 50 تا 100 سانتی متر در خاک فرو می رود. 

مهم ترین تولید کننده های بادام زمینی

هند، چین، ایالات متحده آمریکا، سنگال، نیجریه اندونزی، استرالیا، آفریقای جنوبی و اقلیم های گرم آسیا مهم ترین تولید کنندگان بادام زمینی در جهان به شمار می روند. در کشور ایران نیز بیشترین سطح زیر کشت مزارع بادام زمینی در گیلان و در آستانه اشرفیه می باشد. بعد از آن شهرهای رشت، تالش، صومعه سرا و بخش هایی از استان اردبیل بویژه شهرستان پارس آباد بیشترین سطح زیر کشت بادام زمینی را به خود اختصاص داده اند. از مهم ترین مراکز کشت بادام زمینی در آستانه اشرفیه می توان به ورکاء، نقره ده، تمچال، پرکاپشت مهدیخانی، خوشکاروندان و استخر بیجار اشاره نمود.

مهم ترین ارقامی که در ایران کشت می شوند شامل رانر، ویرجینیا، اسپانیش، والنسیا، نورت کارولینا-۲ (NC-2)، ایمپرود۳۰۶، ایمپرود۳۰۸، شولامیت، فیلر، آلتیکا و فلورانر می باشد. در استان گیلان، بیشتر رقم ان سی دو ( NC2 ) کشت می شود و رقم فلوری اسپانیش کمتر مورد استفاده قرار می گیرد. علاوه بر این می توان از رقم NC7 که مقاومت بیشتری نسبت به قارچ های بیماری زا دارد استفاده نمود این رقم تناژ محصول و درصد دانه بیشتری را نسبت به رقم NC2 ایجاد می کند و اغلب به صورت پایلوت در انزلی و آستانه اشرفیه کشت می شود.

مصارف بادام زمینی

1) بادام زمینی به صورت خام، روغن، کره و دیگر محصولات فرآوری شده مورد استفاده عموم جامعه قرار می گیرد.

2) بادام زمینی دارای منبع فراوانی از فیبر غذائی و کربوهیدرات است و میزان افزایش قند و انسولین در مبتلایان به دیابت نوع ۲ را تنظیم می کند و مصرف ۲۵ گرم بادام زمینی ۵ روز یا بیشتر در هفته ، ۲۵ درصد بیماری های مرتبط با قند را کاهش می دهد.

نکات مهم در زراعت بادام زمینی

1) گیاه بادام زمینی به شدت به سرما حساس می باشد. از این رو از قرار دادن گلدان در برابر سرما خودداری نمایید.

2) در صورت کاهش دمای هوا، می توانید روی گیاه را با پلاستیک بپوشانید تا از خطر سرما محفوظ بماند.

3) بادام زمینی را بایستی تا قبل از کاشت در پوسته خود نگهداری نمایید. در غیر این صورت به سرعت خشک شده و گیاهی تشکیل نخواهد شد.

4) هیچگاه از بادام زمینی بو داده جهت کاشت استفاده نکنید زیرا آنها جوانه نمی زنند.

5) در زمان بوجاری نمودن بادام زمینی باید دقت شود تا پوشش قهوه ای اطراف هر دانه از بین نرود در غیر این صورت گیاه جوانه نخواهد زد.

6) در صورتیکه خاک شما بیش از حد سنگین باشد می توان برای بهبود کیفیت آن، مقداری ماسه را به آن اضافه نمود. اینکار موجب زهکشی بهتر خاک و تهویه هوا بین اندام های گیاهی خواهد شد. همچنین جهت متعادل نمودن ph خاک می توان مقداری آهک به خاک اضافه نمود.

7) استفاده از کمپوست سالم به میزان محدود توصیه می شود. زیرا می تواند نیتروژن تولید کند. همچنین با توجه به اینکه بادام زمینی نیتروژن مورد نیاز خود را تولید می کند از این رو افزودن بیش از حد کمپوست به خاک موجب انبوه شدن گیاه و ضخیم شدن برگ ­ها و کاهش عملکرد محصول می گردد.

8) استفاده از آبیاری قطره ای در کشت بادام زمینی موجب افزایش کیفیت محصول می گردد.

9) هنگامی که گیاه شروع به تولید گل می­ کند، می ­توانید آن­ ها را با کود غنی از کلسیم کوددهی کنید. انجام این کار موجب افزایش کیفیت محصول می شود.

10) استفاده از کودهای حیوانی در کشت این گیاه به هیچ وجه توصیه نمی شود. به دلیل اینکه دارای مواد آلی زیادی است و باعث تغییر رنگ غلاف ها می شود.

مراحل رشد بادام زمینی

گیاه بادام زمینی حدود 1 الی 1/5 ماه پس از سبز شدن شروع به گلدهی می نماید. این روند تا 2 الی 3 ماه به طول می انجامد. گل های پدید آمده تعدادشان زیاد است اما تقریباً کمتر از 20 درصد آنها به صورت غلاف برگ رشد می کنند. در ابتدای گلدهی، ریزش گل ها زیاد است به گونه ای که احتمال از بین رفتن یک سوم نیام ها وجود دارد.

گل های بادام زمینی پیش از آنکه میوه بدهند به سمت زمین متمایل می شوند و دانه های جوان را در زمین دفن می کنند. به این ترتیب دانه های بادام زمینی در داخل زمین رشد کرده و می رسند. دوره رشد بادام زمینی طولانی است و تقریباً 100 الی 210 روز زمان نیاز است.

به منظور تسریع در سرعت جوانه زنی، بذر بادام زمینی را به مدت 24 ساعت و در دمای 40 درجه سانتیگراد نگهداری می کنند. اما در خصوص بادام زمینی هایی  که به صورت خام هستند باید آن را به مدت 48 ساعت در آب قرار دهید تا پوسته ها آب جذب کنند و پس از آنکه خشک شدند کاشته شوند. اینکار باعث سنگین شدن وزن بذر و ضخیم تر شدن غلاف می گردد که در نتیجه پایداری بیشتری در برابر خشکی خواهند داشت.

شرایط لازم جهت کشت بادام زمینی

– آب و هوا

بادام زمینی گیاهی گرما دوست می باشد که به آفتاب و آب فراوان نیاز دارد. آبیاری از هنگام گرده افشانی تا 2 هفته قبل از رسیدگی دانه بویژه طی 30-50 روز قبل از برداشت ضروری می باشد چراکه کمبود رطوبت خاک در این زمان موجب حساسیت گیاه می گردد. از این رو سطح خاک همواره باید مرطوب و نه خیس باشد. دمای مناسب برای کشت بادام زمینی حدود 22 الی 25 درجه سانتیگراد می باشد. کمترین دمای لازم این گیاه برای رویش جوانه ۱۰ درجه سانتی گراد می باشد. نور روی عملکرد این گیاه تاثیر دارد و در نواحی با نور خورشید بیشتر، عملکرد بهتری دارد، به طوریکه حد مطلوب رشدی این گیاه وجود حداقل 6 ساعت نور خورشید می باشد. به نواحی با نور کم نیز عادت دارد اما در این نواحی رشد رویشی بیشتر می شود و میزان عملکرد نهایی نیز کاهش می یابد.

– خاک

خاک مناسب برای کاشت بادام زمینی، خاک غنی و سبک و لومی شنی با زهکشی مناسب می باشد. بادام زمینی در PH حدود 7.5 تا 8.5 عملکرد بهتری دارد.

اقدامات قبل از کاشت بادام زمینی

– ضد عفونی بذر

ضد عفونی بذر بادام زمینی به منظور جلوگیری از بیماری های مهم قارچی امری ضروری می باشد. برای این کار می توان از کلرید جیوه 1 درصد استفاده نمود.

– آماده سازی مناسب زمین

قبل از کاشت بذر در زمین، ابتدا بستر کشت را 2-3 ماه قبل از کاشت به عمق 15 سانتی متر به خوبی شخم می زنند. نکته قابل توجه در شخم زدن این است که نباید با دیسک (دو دیسک عمود بر هم کافی است) یا روتیواتور زدن های متوالی خاک را خیلی نرم و دانه ریز کرد. زیرا خاک در چنین شرایطی بر اثر بارندگی های سنگین دچار فرسایش آبی و شستشو خواهد شد. به علاوه در هنگام برداشت دستی محصول کندن بوته ها از خاک به سختی صورت می گیرد.

قابل توجه است که وجود کلوخه های کوچک در زمین پس از دیسک زدن یا استفاده از روتیواتور مشکلی را به وجود نمی آورد. از این رو توصیه می شود از شخم زدن های متوالی اجتناب نمایید.

میزان بذر و انتخاب بذر مناسب

میزان بذر بادام زمینی در یک هکتار 60 تا 100 کیلوگرم و مقدار بذر با پوست 90 تا 150 کیلوگرم می باشد. فاصله بین ردیف ها 40 تا 55 سانتی متر و بین بوته ها 10 تا 20 سانتی متر از هم می باشد.

بذر های بادام زمینی باید اندازه یکسان، خلوص بیش از 96 درصد و جوانه زنی بالای 95 درصد داشته باشند. همچنین بذر باید سالم و عاری از هرگونه بیماری قارچی باشد تا در داخل خاک دچار پوسیدگی و در نهایت مرگ گیاهچه نشود.

زمان کاشت بادام زمینی

بهترین زمان کاشت بادام زمینی اواخر اسفند تا اوایل اردیبهشت ماه می باشد. دمای مناسب جهت کاشت 14 الی 15 درجه سانتی گراد و دمای خاک نیز حدود 10 درجه سانتی گراد می باشد. اگر قصد دارید بادام زمینی را در گلدان بکارید می توانید هر زمان از سال اقدام به کشت آن نمایید.

کاشت بادام زمینی

ابتدا خاک را با مقداری کود به خوبی ترکیب نمایید. اگر خاک مرطوب نیست قبل از قرار دادن بادام زمینی آن را آبیاری کنید. بذر بادام زمینی را می توانید در هر مکانی کشت نماید. جهت کاشت بذر بادام زمینی در گلدان باید عمق کاشت را 5 تا 7 سانتی متری در نظر بگیرید. جهت کاشت گیاه در باغچه نیز باید فواصل کشت را 15 تا 18 سانتی متر در نظر بگیرید. همچنین فاصله ردیف ها از هم نیز حدود 1 متر باید باشد. کاشت بادام زمینی در زمین زراعی نیز به صورت کپه ای، دستی و دیم صورت می گیرد و در هر کپه 2 تا 3 عدد بذر کاشته می شود. پس از اتمام بذرکاری سطح خاک را به خوبی آبیاری نمایید. توجه داشته باشید که سطح خاک همواره مرطوب باشد. زیرا خاک های شنی به سرعت خشک می شوند.

مرحله داشت گیاه بادام زمینی

کنترل علف های هرز به منظور بهبود کیفیت محصول امری ضروری می باشد. جهت کنترل علف های هرز می توان پس از 40 روز از زمان کاشت مقداری مالچ (خاکپوش) در اطراف آن اضافه کرد. اینکار باعث سله شکنی در اطراف بوته بادام زمینی می شود به علاوه خطر بیماری های قارچی به ویژه آلودگی آفلاتوکسین را کاهش می دهد. همچنین می توانید از علف کش هایی نظیر امولسیون 43 درصد آلاکلر(لاسو) به میزان 4 تا 5 لیتر یا امولسیون 48 درصد یفلورالین به میزان 1.2 تا 1.8 لیتر در هکتار بصورت قبل از کاشت استفاده نمایید.

 علاوه بر این به منظور پیشگیری از بیماری های قارچی می توان بذر را با سموم قارچ کش نظیر کاربکسین تیرام وکاپتان ضدعفونی نمایید. به منظور بهبود رشد این گیاه و غنی شدن بستر خاک می توان از ترکیبات مناسب کودی نظیر فسفر، ازت، پتاسیم و اکسید کلسیم در طول دوره رشد گیاه استفاده نمود.

رعایت تناوب کشت جهت کنترل آفات و بیماری های بادام زمینی حائز اهمیت است. شما می توانید از پنبه و ذرت خوشه ای، سویا، گندم و نخود استفاده نمایید و یا از ارقام دیگر بادام زمینی بهره بگیرید.

برداشت بادام زمینی

زمان برداشت بادام زمینی 5 الی 6 ماه پس از کاشت می باشد. برداشت بادام زمینی معمولا در اواخر تابستان یا اوایل پاییز پس از زرد شدن برگ ها صورت می گیرد. زمانیکه پوست بادام زمینی از زرد یا سفید به قهوه ای تبدیل شود نشانه آن است که بادام زمینی کاملا رسیده و محصول شما آماده برداشت است.

برداشت بادام زمینی معمولا به صورت دستی و یا با استفاده از چنگک و یا دستگاه های مکانیزه انجام می شود. جهت برداشت بادام زمینی، گیاه را به آرامی از خاک بیرون کشیده و خاک اضافی آن را تکان دهید تا بریزد. سپس آنها را به صورت وارونه در مکانی گرم و خشک آویزان نموده و بگذارید حدود 2 الی 4 هفته بمانند تا کاملا خشک شوند. پس از آنکه بادام زمینی ها خشک شدند آنها را در کیسه های سوراخ داری بریزید و در مکانی با تهویه مناسب قرار دهید. در صورتیکه قصد جوشاندن آنها را دارید بهتر است پس از برداشت آنها و قبل از خشک شدن این کار را انجام دهید. قابل ذکر می باشد که کشت مکانیزه بادام زمینی به خاطر کاهش هزینه‌ها، استفاده مناسب از زمین، سهولت کار و بهره ‌وری مناسب از اهمیت بالایی برخوردار است. همچنین افزایش صنایع تبدیلی و فراوری بادام زمینی منجر به کاهش ضایعات و بهبود کیفیت این محصول می‌شود.

Previous
Next

اقدامات لازم بعد از برداشت بادام زمینی

1) خارج کردن بوته ها از خاک و وارونه قرار دادن آنها در کنار یکدیگر به مدت 2-3 روز و تا زمانیکه رطوبت پیله ها به 10 الی 12 درصد برسد.

2) پیله کنی بلافاصله بعد از خشک کردن بوته ها و سپس خشک کردن پیله ها به مدت 3-4 روز در زیر آفتاب

3) استفاده از پارچه های پلی استری ضد آب (Tarpaulin sheets) جهت خشک کردن و اجتناب از خشک کردن پیله ها بر روی زمین

4) جدا نمودن پیله های رسیده از پیله های نارس و تمیز کردن خاک و بقایای گیاهی از روی پیله ها قبل از خشک کردن آنها

5) جلوگیری از قرار دادن پیله ها در سطح زمین و تماس طولانی با خاک بعد از برداشت

6) خشک کردن سریع پیله ها با استفاده از دستگاه خشک کن

7) نگهداری و انبار نمودن بادام زمینی در زمانیکه رطوبت پیله ها بین 7-8 درصد می باشد.

8) نگهداری بادام زمینی در کیسه های سه لایه مخصوص به نام hermetic triple layer و گونی های چتائی و در مکانی دارای تهویه مناسب باید انجام شود. از قراردادن کیسه های بادام زمینی روی کف سیمانی انبار باید خودداری نمایید. در عوض می توانید کیسه ها را بر روی پالت های چوبی قرار دهید.

9) پیله های بادام زمینی باید قبل از کیسه گیری، با استفاده از قارچ کش تیرام 4 در هزار ضدعفونی شوند.

10) پرهیز از کیسه های دو بار مصرف برای نگهداری بادام زمینی

11) رطوبت مناسب انبار جهت جلوگیری از رشد کپک ها و حفظ کیفیت محصول حدود 55-65 درصد می باشد. نگهداری بادام زمینی در انبار های تمیز و خشک و دارای تهویه مناسب و عاری از هرگونه حشرات و آفات ضروری است. حداقل فاصله بادام زمینی از دیوارها 50 سانتی متر می باشد.

فواید و خواص بادام زمینی

1) کاهش خطر بیماری های قلبی و عروقی، بیماری آلزایمر و عفونت های قارچی، کنترل وزن، تثبیت سطح قند خون و افزایش متابولیک در بدن انسان (البته بیشتر از 1 مشت بادام زمینی موجب افزایش وزن می گردد بنابراین در همه موارد باید به مقدار متوسط از آن استفاده شود)

2) ارزش غذایی بسیار بالا به دلیل دارا بودن مواد مغذی نظیر بیوتین، نیاسین (ویتامین B3)، فولات، منگنز، ویتامین E، ویتامین B، تیامین، فسفر و منیزیم

3) مراقبت از پوست و جلوگیری از پیری 

4)  بهبود استخوان های سالم به دلیل دارا بودن آهن و کلسیم موجود در کره بادام زمینی

5) کاهش خطر ابتلا به سرطان معده و روده

6) گشاد شدن رگ های بدن و تسهیل جریان خون

7) از بین بردن درد معده و برطرف کننده سرفه خشک

8) روغن بادام زمینی، رفع کننده یبوست می باشد.

9) مصرف بادام زمینی در دوران بارداری یا قبل از آن احتمال بیماری در نوزادان را کاهش می دهد. علاوه بر این شیر را در مادران شیرده زیاد کرده و بسیار مقوی است.

عوارض مصرف بادام زمینی

1) بادام زمینی ممکن است باعث آلرژی در برخی از افراد شود. از این رو افرادی که به بادام زمینی و محصولات بادام زمینی حساسیت دارند باید از مصرف آن اجتناب نمایند. اولین نشانه های آلرژی به بادام زمینی به صورت آبریزش بینی یا خارش پوست در قسمت هایی از بدن می باشد. دیگر علائم آن شامل تهوع، استفراغ، اسهال، ناراحتی شکمی، سوزش زبان، سختی تنفس، گلو درد یا درد در دیگر نواحی بدن، افت ناگهانی فشار خون، سرگیجه و در نهایت بیهوشی و مرگ است.

2) بادام زمینی گاهی اوقات ممکن است آلوده به قارچ سمی باشد که آفلاتوکسین تولید می کند. از جمله نشانه های مسمومیت با آفلاتوکسین، از دست دادن اشتها و تغییر رنگ چشم ها (یرقان) می باشد که از علائم بارز مشکلات کبدی است.

3) مصرف بیش از حد بادام زمینی به دلیل داشتن لکتین برای سلامت انسان مضر می باشد. لکتین با قند موجود در خون ما بسته و باعث التهاب می شود و بیماری های التهابی مثل روماتیسم مفصلی را بالا می برد. علاوه بر این لکتین عملکرد انسولین در بدن انسان را تقلید می کند و می تواند تاثیر منفی بر کنترل وزن داشته باشد.

4) خوردن بیش از حد بادام زمینی به دلیل وجود میزان بالای چربی های اشباع شده برای سلامتی مضر است زیرا میزان بالای چربی های اشباع شده ممکن است باعث بروز مشکلاتی نظیر حمله قلبی، سکته، انسداد شریان ها، مشکلات هاضمه، فشار خون بالا و دیگر مشکلات سلامتی شود.

5) بادام زمینی یکی از مواد غذایی گواتروژن محسوب می شود و می تواند باعث اختلال در عملکرد تیروئید و تشدید گواتر شود. بادام زمینی حاوی اسید فیتیک نیز هست که جذب آهن، روی و کلسیم را مختل می‌کند.

6) یکی دیگر از عوارض جانبی بادام زمینی، مشکلات مربوط به کیسه صفرا می باشد. از جمله نشانه های آن درد ناگهانی در سمت راست شکم می باشد. این امر کاملا مربوط به انقباض کیسه صفرا است. از این رو افرادی که سنگ صفرا دارند توصیه می گردد از مصرف آن خودداری نمایند. اما با توجه به تحقیقاتی که صورت گرفته مصرف کره بادام زمینی در حد اعتدال می تواند خطر سنگ صفرا را تا 25 درصد کاهش دهد. این به این دلیل است که بادام زمینی ها توانایی کاهش کلسترول را دارند.

سوالات متداول
  • تحت چه شرایطی محصول بادام زمینی از عملکرد پایینی برخوردار است؟

    • رطوبت بالا در زمان کاشت و پس از برداشت محصول
    • هجوم آفات و عوامل بیماری زا به مزارع
    • عدم وجین کاری و سله شکنی
    • اجتناب از کنترل علف های هرز 
    • رعایت نکردن تناوب زراعی با گیاهان غیر میزبان
    • تهویه نامناسب انبار
    • استفاده از کودهای حیوانی

  • چه مقدار بذر جهت کشت بادام زمینی مورد نیاز می باشد؟

    • میزان بذر مورد نیاز در یک هکتار60 تا 100 کیلوگرم و مقدار بذر با پوست 90 تا 150 کیلوگرم می باشد.

  • کاشت و برداشت بادام زمینی در چه زمانی انجام می شود؟

    • کاشت: بهترین زمان کاشت بادام زمینی اواخر اسفند تا اوایل اردیبهشت ماه می باشد.
    • برداشت: 5 الی 6 ماه پس از کاشت و در اواخر تابستان یا اوایل پاییز

  • چه زمانی برای تکثیر گیاه بادام زمینی مناسب است؟

    • بهترین زمان برای تکثیر گیاه بادام زمینی، از اواخر اسفند تا اوایل اردیبهشت ماه می باشد.

محصولات مرتبط با مقاله