آموزش کاشت اسفناج

محتوای مقاله در یک نگاه

اسفناج با نام علمی spinacia oleracea، یکی از مقوی ترین و پر خاصیت ترین سبزی های جهان به شمار می رود. اسفناج بومی آسیا و احتمالا بومی ایران محسوب می گردد و گیاهی است یکساله دارای ساقه ای راست و ارتفاع نیم متر با برگ هایی پهن و مثلثی شکل. گلهای این گیاه به رنگ سبز کمرنگ می باشد. این گیاه رشد سریعی دارد و معمولا به صورت خام و پخته شده مورد استفاده عموم جامعه قرار می گیرد.

مهم ترین تولید کننده های اسفناج

بر اساس آمار منتشر شده توسط سازمان فائو، کشور چین با تولید 24 میلیون و 472 هزار تن به عنوان نخستین کشور تولیدکننده اسفناج در جهان به شمار می رود. بعد از آن کشورهای آمریکا و ژاپن هر کدام با تولید 232 هزار تن و 248 هزار تن به ترتیب رتبه های دوم و سوم را در کشت این محصول به خود اختصاص داده اند. ایران نیز با تولید 117 هزار تن اسفناج در رتبه ششم جهان قرار دارد

 

ارقام مختلف اسفناج

معمولا ارقام اسفناج را بر اساس نوع بذر (خاردار یا بدون خار) ، بافت برگ ( صاف یا چروکیده ) و طول دوره رشد (دیررس یا زودرس) تقسیم بندی می کنند. 

گونه های تیغ دار اسفناج در مقایسه با گونه های معمولی و صاف از عملکرد بالایی برخوردار هستند. علاوه بر این طول دوره رویشی آنها طولانی و رشد و نموی بیشتری در سرمای زمستان دارند. همچنین در کشورهای آمریکایی و اروپایی گونه خاردار اسفناج از بازار پسندی بالایی نسبت به اسفناج برگ صاف برخوردار است. 

اسفناج های خاردار دارای قابلیت نگهداری بالایی نسبت به اسفناج های صاف هستند اما در مقابل اسفناج های صاف به راحتی قابل شستشو می باشند و کاشت آنها ساده تر از گونه های چین دار است. علاوه بر این اسفناج های بدون تیغ دارای بوته های قوی و شاداب و گوشتی است در صورتیکه اسفناج های تیغ دار دارای بوته های کوچک با برگ های ریز می باشد. معمولا از برگ های صاف به منظور فرآوری و از برگ های چین دار به عنوان تازه خوری استفاده می گردد. 

گونه تیغ دار یا خاردار اسفناج
گونه صاف اسفناج
Previous
Next

ارقامی که در ایران کشت می شوند شامل اسفناج برگ پهن ورامین و تعداد کمی از ارقام خارجی نظیر America، Dixie Market  و Hybrid 7 می باشند.

اسفناج دارای چه خواص و فوایدی می باشد؟

1) اسفناج با دارا بودن امگا 3 برای سلامتی قلب بسیار موثر می باشد. همچنین میزان اسید فولیک زیاد اسفناج سبب کاهش سطح هموسیستئین گردیده و از خطر بیماری های قلبی جلوگیری می کند.

2) اسفناج سرشار از مواد مغذی است از این رو در سلامتی پوست و مو نقش قابل توجهی دارد.

3) اسفناج در درمان بیماری رفلکس اسیدی معده و جلوگیری از سوزش سر دل کمک بسیاری می کند.

4) مصرف اسفناج راه حل موثری برای درمان یبوست به شمار می رود.

5) اسفناج از خاصیت ضد سرطانی برخوردار می باشد.

6) اسفناج با دارا بودن مقادیر زیادی ویتامین A و ویتامین C در تقویت سیستم ایمنی بدن و درمان بیماری های سرماخوردگی و آنفولانزا مفید می باشد.

7) از آن برای پایین آوردن تب استفاده می شود.

8) مصرف اسفناج در کاهش وزن می تواند تاثیرگذار باشد.

9) اسفناج به دلیل داشتن اسپیناسین موجب هضم سریع غذا می گردد.

10) مصرف اسفناج در کاهش قند خون بالا در افراد دیابتی مفید مفید می باشد.

11) از دیگر مزایای مصرف اسفناج می توان به درمان ببماری کبد چرب، جلوگیری از پوکی استخوان، کاهش فشار خون بالا، تنظیم خواب و کمک به درمان بی خوابی، جلوگیری از کم خونی و پیشگیری از بیماری های چشمی نظیر آب مروارید و دژنراسیون ماکولار اشاره نمود.

عوارض و مضرات اسفناج

1) اسفناج به دلیل دارا بودن مقادیر بالایی از اگزالات، برای افرادی که مبتلا به سنگ کلیه و مثانه هستند مضر می باشد.

2) مصرف بیش از حد اسفناج به دلیل  وجود اسکالیک اسید نفاخ موجب اختلال در هضم و تشدید علائم سندروم روده تحریک پذیر می گردد.

3) مقادیر بالای ویتامین K موجود در اسفناج ممکن است با داروی وارفارین تداخل ایجاد کند.

4) زیاده روی در مصرف اسفناج به دلیل وجود اگزالات باعث تشدید علائم بیماری های فیبروزیس کیستیک، فیبرومیالژیا، بیماری تیروئید، آرتروز و آسم می شود.

5) مصرف بیش از حد اسفناج عوارض جانبی به همراه دارد. از جمله این عوارض می تواند ایجاد اختلال در سیستم گوارش باشد که منجر به اختلالات شکمی از قبیل یبوست، دل‌ درد، اسپاسم معده، ورم معده، گاز روده و غیره می‌ شود. در برخی موارد هم اختلالات دستگاه گوارش تشدید می‌ شود و اسهال معمولی یا شدید به همراه تب و دل ‌درد را به همراه خواهد داشت.

6) با توجه به اینکه اسفناج دارای آهن است و برای درمان کم خونی مفید می باشد اما مصرف بیش از حد آن موجب افزایش بیش از حد فیبر غذایی در سیستم گوارشی می گردد این امر باعث کاهش توانایی بدن در جذب آهن و سایر مواد معدنی گردیده و کم خونی را افزایش می دهد.

7) اسفناج حاوی مقادیر هیستامین و ایمونوگلوبین E می باشد. این ترکیبات در برخی افراد موجب بروز حساسیت و آلرژی می گردد.

شرایط لازم جهت کشت اسفناج

– آب و هوا

اسفناج گیاهی است که به سرما مقاوم بوده و در آب و هوای معتدل و خنک رشد بهتری دارد. 

– دما

این گیاه قادر است تا  7 درجه سانتی گراد زیر صفر را تحمل نماید.

– خاک

اسفناج گیاهی است که دارای ریشه بسیار عمیق بوده و در خاک های لومی و غنی بهترین رشد را دارد. از این رو زمین های کم عمق و یا زمین های غیر قابل نفوذ برای کشت اسفناج چندان مناسب نیستند. ph مناسب برای کشت این گیاه بین 6.5 تا 7 می باشد.

– میزان بذر مصرفی

مقدار بذر لازم متغیر و تابع فواصل کاشت مى‌باشد.

تناوب اسفناج به چه صورت می باشد؟

کاشت اسفناج در تناوب بعد از بقولات و سیب زمینی زودرس محصول دهی بسیار عالی دارد و کاشت این گیاهان قبل از کاشت اسفناج توصیه شده است.

زمان کاشت اسفناج

اسفناج جزء گیاهانی است که در آب و هوای معتدل و خنک بهترین بازدهی را به همراه دارد. از این رو بهترین زمان کاشت اسفناج در مناطق گرمسیری فصل پاییز و در مناطق سردسیری اوایل بهار می باشد.

کاشت اسفناج

اسفناج را می توان در هر مکانی اعم از گلدان، باغ و باغچه پرورش داد.

برای کاشت اسفناج در باغچه ابتدا مقداری کمپوست یا کود حیوانی را با خاک مخلوط کنید آنگاه خاک را با استفاده از دیسک یا کولتیواتر نرم و یکنواخت کرده و افدام به کاشت بذر به صورت دستی و یا با استفاده از ماشین بذر پاش نمایید. در روش دست پاش ( کرتی) می توان مقدار 25 الی 30 کیلوگرم بذر را با فاصله ۵ سانتیمتر روی ردیف هایی به فاصله 15 الی 30 سانتیمتر و با عمق یک و نیم تا دو نیم سانتی متر کشت نمود. سپس زمین موردنظر را کرت بندی کرده تا علاوه بر تماس بهتر بذر با خاک از شسته شدن خاک و کود جلوگیری شود.

 پس از کاشت بذر شروع به آبیاری کرده و این کار را مرتباٌ تا زمان سبز شدن جوانه ها تکرار نمایید.

داشت اسفناج

– کوددهی

استفاده از کودهای ازته نقش قابل توجهی در رشد سریع اسفناج به همراه دارد. علاوه بر این به کارگیری بارورکننده های غنی از نیتروژن هر دو هفته یکبار موجب افزایش تولید محصول خواهد شد.با توجه به اینکه طول دوره رشد اسفناج کوتاه است توصیه ما این است که آن را به محصول قبل از اسفناج بدهید. در صورتیکه زمین از مواد مغذی کافی برخوردار نباشد می توانید از کود حیوانی کاملاٌ پوسیده به مقدار 10 الی 15 تن در هکتار استفاده نمایید. 

– آبیاری

آبیاری گیاه اسفناج باید به طور منظم صورت گیرد. این گیاه به دلیل داشتن برگ های پهن و بزرگ نیاز زیادی به آب دارد. البته دقت نمایید که بیش از حد آن را آبیاری ننمایید. زیرا موجب کاهش عملکرد محصول خواهد شد.

– علف های هرز

اسفناج نسبت به علف های هرز بسیار حساس می باشد. این مسئله در اوایل رشد گیاه بسیار حائز اهمیت می باشد. در صورتیکه مزرعه توام با علف های هرز باشد، برداشت محصول با مشکلاتی مواجه خواهد شد. استفاده از کولتیواتورهای دستی با عمق کم یا سله شکنی سطح خاک در کنترل علف های هرز بسیار موثر می باشد.

برداشت اسفناج

بطورکلی طول دوره ی کاشت تا برداشت اسفناج بسته به شرایط آب و هوایی 6 الی 10 هفته به طول می انجامد. زمان برداشت اسفناج هم زمان با 5 تا 6 برگه شدن گیاه صورت می گیرد. قبل از برداشت ابتدا زمین را آبیاری کرده و پس از تبخیر رطوبت اضافی، اقدام به برداشت محصول می نمایند. جهت برداشت این سبزی، باید تنها برگ های آن را جدا کرده و مصرف نمود. زمانیکه آن را از ریشه کامل در نیاورده باشید می توانید چندین مرتبه آن را برداشت نمایید. 

چنانچه این گیاه را در فصل بهار کاشته باشید 

اقدامات لازم پس از برداشت اسفناج

اسفناج گیاهی است که نمی توان به مدت طولانی آن را ذخیره و انبار کرد. به منظور نگهداری و استفاده طولانی از این گیاه می توانید آن را خشک کرده و از پودر آن استفاده نمایید. علاوه بر این شما قادر هستید به منظور حفظ ویتامین‌ها و ریزمغذی‌های موجود در اسفناج، آن را به صورت خام و خرد نشده تا زمان پخت و مصرف در فریزر قرار دهید و به مدت طولانی از آن استفاده نمایید.

یک روش اصولی برای نگهداری آن در فریزر این است که ابتدا اسفناج ها را برای یک تا دو دقیقه در آب جوش قرار دهید سپس آب و یخ را در ظرفی ریخته و بعد از درآوردن اسفناج ها از آب جوش، برای یک تا دو دقیقه آن ها را در آب یخ قرار دهید. آب یخ را دور ریخته و با فشار کمی آب اضافی اسفناج‌ها را بگیرید. به اندازه ی یک مشت اسفناج در دست برداشته و با فشار کمی آن ‌ها را به شکل توپک در آورید و داخل پلاستیک زیپ دار بیندازید. سپس هوای پلاستیک را کامل گرفته و آن را فریز کنید. با این روش اسفناج تا ۱۴ ماه قابل نگهداری در فریزر خواهد بود.


محصولات مرتبط با مقاله
ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *