خاک حاوی روی چه ارزشی دارد؟

کود روی (Zn)

اولین بار توسط رائولین اهمیت عنصر روی(zn) بروی رشد گیاهان و تاثیر شگرف آن در سال ۱۸۷۰ کشف شد، بعد از رائولین طریقه استفاده از آن مورد بررسی قرار گرفت. دانشمندان در ابتدا دهه ی ۱۹۳۰ متوجه شدند که گیاه برای رشد خود نیاز به عنصر روی دارد. به همین منظور امروزه کشاورزان بایستی از کودهای حاوی روی استفاده کنند. زیرا روی عنصری ضروری و مهم برای جانوران و انسان نیز میباشد. در بین مواد مغذی، روی از اهمیت بالایی برخوردار است و کمبود آنرا میتوان در محصولات زراعی مشاهده کرد.
میزان روی در خاکهای ایران بطور معمول کمتر از ۰٫۸ میلی گرم در کیلوگرم خاک اندازه گیری شده است. در شرایط کاملا مطلوب، مقدار آن بایستی بیش از یک میلی گرم در کیلوگرم خاک باشد. روی بصورت کاتیون دو ظرفیتی محلول در خاک توسط گیاهان جذب میشود. مقدار روی در خاکهای آهکی بسیار اندک است. بمنظور غنی سازی محصولات کشاورزی، ۱۰۰% خاکهای زراعی کشور نیاز به روی خواهند داشت. در نتیجه وجود روی درون خاک از اهمیت بالایی برخوردار است.

۳ نقش مهم روی در گیاهان

_ روی یک کاتالیزور فعال کننده و ساختمانی است.
_ یکی دیگر از وظایف روی ساخت و تخریب پروتئین ها میباشد.
_ همچنین عملکرد تنظیم آب درون گیاه را بر عهده دارد.
علاوه بر موارد نام برده شده روی در فعالیت های فیزیولوژی مانند فتوسنتز، باروری، رشد، افزایش مقاومت گیاه در برابر بیماری ها، سنتز پروتئین و تشکیل قند نیز نقش دارد.

میزان روی در زمین های زراعی ایران:

کمبود روی در زمین های کشاورزی به علت های گوناگون میباشد، از جمله ی آن میتوان به استفاده بی رویه از کودهای فسفاتی اشاره کرد.
۶۰ درصد از خاک های زراعی کشور با کمبود روی مواجه هستند. بنابراین مقدار محصولات زراعی تا سقف ۵۰ درصد کاهش می یابند. تولیدات زراعی که تحت تاثیر روی قرار می گیرند: از جمله آنها میتوان فرآورده هایی مانند گندم، ذرت، سویا، انگور، سیب، هلو، گلابی و مرکبات را نام برد.
مهم ترین علل های کمبود روی در کشور : PH بالای خاک، غلظت بالای بیکربنات، وجود آهک در زمین های کشاورزی (خاکهای آهکی)، عدم استفاده از کودهای محتوی روی و استفاده ی بی رویه از کودهای فسفاته …
درون خاک عنصر روی اغلب بصورت کربنات روی یا هیدروکسید (کم محلول) که بیشترین قسمت آن غیر قابل استفاده گیاهان می باشند. روی در اکثر زمین های کشاورزی کمتر از یک میلی گرم بر کیلو گرم (قابل استخراج توسط DTPA) تخمین زده میشود. بر این اساس ریزمغذی ها برای گیاهان غیر قابل جذب بوده یا پس از جذب در آوندها رسوب کرده و گیاه قادر به استفاده نمیباشد. در عرصه بحرانی روی در زمین های کشاورزی بین ۱ تا ۷ میلی گرم در کیلو گرم است.
به دلیل شباهت الکترونی یون روی با یون کادمیوم گیاه میتواند کادمیوم را بجای روی جذب کند. بنابراین در زمین های زراعی که میزان روی کم میباشد با افزایش جذب کادمیوم توسط ریشه گیاه مواجه میشوند.
یکی از اصلی ترین محصولات کشور گندم میباشد که از ارزش غذایی بالایی بین مردم برخوردار است. زیرا بیش از ۴۵% پروتئین و ۵۵% کالری افراد جامعه را تامین میکند.
طبق گزارش سازمان بهداشت جهانی، نسبت مولی اسید فیتیک به روی باید کمتر از باشد که عناصر غذایی براحتی جذب سیستم گوارشی شده و هضم شود.
با بهره وری از کودهای محتوی روی در مزارع غلات (مانند گندم) ثابت جهانی (کمتر از ) را کاهش میدهد. به نحوی که تهیه نان از گندم حاوی کود روی برای بشر قابل جذب میباشد.

موارد ایجاد کمبود روی

_ بر اثر کمبود روی، لکه های نامنظمی بر روی برگها بصورت پراکنده بوجود می آیند.

_ همچنین عدم وجود روی موجب ریز شدن برگهای تازه روییده می گردد.

_ از طرفی فاصله بین گره ها کم میشود.

راهکار های پیشگیری از کمبود روی

کمبود روی را میتوان از تجزیه و تحلیل خاک و برگ متوجه شد، زمانیکه گیاه با کمبود روی مواجه میشود راهکارهای زیادی برای مقابله با کمبود روی وجود دارد که میتوان از آن استفاده کرد.

کمبود روی بیشتر در باغات تازه بوجود آمده دیده میشود به همین منظور بهتراست قبل از کاشت درخت مقدار روی درون خاک مورد نظارت و رسیدگی قرار گیرد. گونه های گیاهی که توانایی بالایی در جذب روی دارند در شرایط کمبود روی مقاوم هستند و میتوان از آنها به جای کود در خاکهایی که با کمبود روی مواجه هستند استفاده کرد بطور مثال گیاهان، خانواده ی حبوبات مانند شبدر و یونجه دارای قابلیت جذب بالای روی هستند.
استفاده از سولفات روی و کی لیت(Chelate) روی ۲ راه حل مناسب برای اصلاح خاکی که در معرض کمبود روی به سر میبرد میباشد.
سولفات روی به مقدار ۴۰۰_۲۰۰ گرم در هر درخت یا ۴۰_۲۰ کیلوگرم در هکتار برای کشت خطی و ۱٫۵ برابر بیشتر برای کشت دستی بکار میرود.
کی لیت(چنگاله*) های روی نیز کاربردی هستند اما استفاده از سولفات روی مؤثر تر و از لحاظ هزینه به صرفه تر میباشد.

*  چنگاله فرایندیست که در آن یک ترکیب شیمیایی با یک یون فلزی ترکیب شده و آنرا محکم نگه داشته. موادی که دارای چنین خاصیتی هستند در بهبود مسمومیت با فلزات استفاده میشوند.

نوع محصول
میزان مصرف به صورت محلول پاشی
میزان مصرف به صورت آبیاری
محصولات زراعی
۲_۱ هزار در هکتار
۳-۵ لیتر در هکتار
محصولات باغی
۲ سی سی در یک لیتر آب
۵-۷ لیتر در هکتار

زمان مناسب استفاده از کودهای محتوی روی

محلولپاشی (توسط روی) غلات در زمان ساقه دهی کمک شایانی به افزایش عملکرد خواهد نمود که به دلیل افزایش کلروفیل گیاه و آنزیمهای فعال در فرآیند غذا سازی گیاه صورت میپذیرد.

همچنین استفاده از روی قبل از تغییر رنگ میوه، در درختان مثمر(بید)، محصولات جالیزی و گلخانه ای، علاوه بر خوشرنگی و بازار پسندی بسیار عالی میوه، باعث بهبود کیفیت و طعم میوه نیز خواهد شد.

روی و فسفر دو عنصر مهم در ساختار گیاهان هستند، این دو عنصر اثر رقابتی بر یکدیگر دارند و وجود یکی، جذب دیگری را محدود میکند.

 

خانم یوسفی
ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

برای امنیت، استفاده از سرویس reCAPTCHA گوگل مورد نیاز است که موضوع گوگل است Privacy Policy and Terms of Use.

من با این شرایط موافق هستم .