خاک حاوی روی چه ارزشی دارد؟

روی یکی از مهم ترین عناصر ریزمغذی در کلیه محصولات زراعی و باغی به شمار می رود. همواره بیش از نیمی از زمین های زراعی و باغی کشور از کمبود روی رنج می برند. گیاهان و درختان برای رشد و نمو بهتر نیاز به عنصر روی دارند. با توجه به مقدار پایین این عنصر در زمین های کشاورزی ایران، ضرورت استفاده از کودهای محتوی روی برای دستیابی به حصول بیشتر محصول و اصلاح ساختار خاک از اهمیت ویژه ای برخوردار می باشد.

کود حاوی روی با فعال نمودن بیش از 300 نوع آنزیم در فعالیت های بیولوژیکی گیاه و تقویت سیستم ایمنی گیاه در برابر تنش های محیطی و عوامل بیماری زا موثر می باشد. روی در سنتز پروتئین ها نیز دخیل است و کمبود آن باعث کاهش مقدار پروتئین و کاهش کمی و کیفی محصول می گردد.

اهمیت کود روی در گیاهان

  • فعالسازی آنزیم های ضروری
  • تلقیح و باروری گیاهان
  • شکل گیری و افزایش میوه دهی
  • سنتز پروتئین و تشکیل قند
  • تولید فتوسنتز و افزایش سطح برگ
  • کاهش سرخشکیدگی و بهبود پوست درخت و گیاه
  • افزاش پنجه زنی گیاهان
  • بهبود فرایند گرده افشانی از طریق فعال سازی هورمونها
  • تولید هورمون های رشد از جمله اکسین
  • افزایش قدرت جذب و انتقال آب توسط گیاهان
  • تحریک گلدهی گیاهان
  • افزایش مقاومت گیاه در برابر بیماری ها
  • افزایش مقاومت گیاه به تنش های محیطی (شوری، گرما و سرما)
  • افزایش کمی و کیفی محصولات کشاورزی

علائم کمبود روی در گیاهان

علائم کمبود روی، در فصل بهار و در زمان گلدهی بر روی کلیه اندام های هوایی گیاه به وفور قابل مشاهده می باشد. در زمان کمبود روی، لکه های نامنظمی به رنگ زرد بر روی برگها به وجود می آیند. برگ های جوان و تازه رشد کرده، کوچک و نازک می گردند. بر روی برگهای مسن لکه های سوخته ای در محل های میان رگبرگ ها به وجود می آید. انتهای برگ ها پیچیده شده و برگ ها کوچکتر از حد معمول می گردند.

کمبود روی بر روی شاخه ها نیز تاثیر گذاشته و منجر به کم شدن فاصله بین گره ها و جارویی شدن انتهای شاخه ها می گردد. این شاخه ها به تدریج و پس از مدت زمان کوتاهی خشک شده و تداوم این امر و عدم کنترل به موقع، خشک شدن کامل درختان را در پی خواهد داشت. کمبود این عنصر رشد گیاه را تضعیف نموده و سبب ریزش برگ ها قبل از موعد، باز نشدن جوانه ها، کوتولگی گیاه، سخت و شکننده شدن ساقه و پوست درختان، تاخیر در بلوغ گیاه و کوچک و نارس شدن میوه ها می گردد.

بیشترین خسارت ناشی از کمبود روی در زمان رسیدگی کامل میوه می باشد به گونه ای که کمبود ماده کودی روی در این زمان، ریزش میوه ها و رشد نامناسب آنها را به دنبال دارد و منجر به کاهش خاصیت انبارداری محصول می گردد.

عوامل محدودکننده جذب عنصر روی در گیاهان

  • مصرف بی رویه کودهای فسفاته و ازته
  • PH بالای خاک (بین 6 تا 8)
  • دمای پایین
  • غلظت بالای بیکربنات در آب آبیاری
  • وجود آهک در زمین های کشاورزی
  • شرایط غرقابی و تهویه نامناسب خاک
  • عدم استفاده از کودهای محتوی روی و مواد آلی کم

بهترین زمان مصرف کودهای حاوی روی

کودهای حاوی روی را می توان هم به صورت محلول پاشی و هم به صورت چالکود یا همراه آبیاری در اختیار گیاه قرار داد. بهترین زمان استفاده از کودهای روی در اوایل فصل رشد و قبل از باز شدن شکوفه ها، قبل از خواب زمستانه گیاه و در انتهای فصل می باشد. بکارگیری کود روی در فصل پاییز از اهمیت ویژه ای برخوردار می باشد. استفاده از این کود در پاییز اثر بخشی فوق العاده ای بر روی کیفیت و کمیت محصولات زراعی و باغی به همراه دارد. زمانیکه تغذیه گیاه در فصل پاییز و در هنگام آماده سازی اولیه زمین انجام گیرد میزان بازدهی و باروری درختان و گیاهان افزایش می یابد. همچنین استفاده از کود روی قبل از تغییر رنگ میوه سبب بهبود کیفیت و طعم میوه و در نتیجه افزایش بازار پسندی می گردد.

این کود قابل اختلاط با سایر کودها بوده و ترکیب آن با کودهای هیومیک، اوره و اسید بوریک همراه آبیاری در اثربخشی آن می افزاید. در زمان استفاده از کودهای حاوی روی در زمین هایی که به صورت غرقابی آبیاری شده اند نیابد بلافاصله عملیات کوددهی صورت گیرد چرا که موجب رسوب روی به فرم سسکوئیدوکسیدی و ایجاد خفگی و جلوگیری از تنفس برای گیاه می گردد. مصرف بی رویه از کودهای روی سبب ایجاد مسمومیت در گیاه می گردد. 

نوع محصول
میزان مصرف به صورت محلول پاشی
میزان مصرف به صورت آبیاری
محصولات زراعی
2_1 لیتر در هکتار
3-5 لیتر در هکتار
محصولات باغی
2 لیتر در هزار لیتر آب
4-5 لیتر در هکتار
سوالات متداول
  • چه عواملی سبب محدود شدن عنصر روی در گیاهان می گردد؟

    • پی اچ بالای خاک
    • مصرف بیش از اندازه از کودهای فسفاته
    • مواد آلی کم
    • آهکی بودن خاک ها
    • آبیاری زمین با آب سخت

  • چه گیاهانی حساسیت بیشتری نسبت به کمبود روی دارند؟

    • گیاهانی نظیر ذرت، گندم، برنج، سویا، نخود، سورگوم، درختان مرکبات و انگور نسبت به سایر محصولات از جمله سیب، هلو و گلابی از حساسیت بیشتری برخوردار می باشند. در مقابل گیاهانی نظیر هویج، سبزیجات، گیاهان علوفه ای و جو نسبت به کمبود روی مقاوم تر هستند.

  • علت کوچک بودن میوه ها چیست؟

    • یکی از مهم ترن دلایلی که سبب کوچک ماندن میوه ها می گردد عدم بهره گیری از کود روی به ویژه در فصل پاییز می باشد. استفاده از کود روی در پاییز بر باروری درختان و حصول بهتر محصول می افزاید.

  • از چه طریق می توان از بروز کمبود روی جلوگیری نمود؟

    • کاشت گیاهان مقاوم همچون گیاهان خانواده حبوبات، شبدر و یونجه
    • مدیریت زراعی مطلوب
    • اصلاح خاک از طریق استفاده از کودهای حاوی روی

  • میزان نیاز گیاه به عنصر روی چقدر است؟

    • میزان مطلوب عنصر روی در گیاهان 27  الی 100 میلی گرم بر کیلوگرم می باشد. اگر غلظت روی 10 الی 20 میلی گرم بر کیلوگرم باشد گیاه دچار کمبود روی است و غلظت 100 الی 400 موجب مسمومیت گیاه می گردد. علائم مسمومیت روی به صورت سبز تیره یا سیاه شدن رگبرگ های برگ قابل مشاهده می باشد.

محصولات مرتبط با مقاله
ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *